Kinderen en jongeren een stem geven in lokaal beleid is essentieel voor een gezonde samenleving. Het is hun recht om invloed te kunnen uitoefenen op hun leefomgeving. Wanneer jongeren actief worden betrokken bij beslissingen, versterkt dat niet alleen hun gevoel van eigenaarschap, maar ook hun mentale en sociale gezondheid. Daarom heeft Alles is Gezondheid zich aangesloten bij de Landelijke alliantie kinder- en jongerenparticipatie, die gemeenten oproept om jongeren te betrekken bij de formatie na de gemeenteraadsverkiezingen van 2026.

Wat de beweging doet

De alliantie – bestaande uit onder meer de NJR, VNG, Save the Children, UNICEF Nederland, De Kiesmannen en Jimmy’s – streeft ernaar dat jongeren niet alleen meepraten, maar ook structureel betrokken worden bij besluitvorming over hun leefomgeving. Gemeenten krijgen hiervoor praktische handvatten, zoals een modelmotie, stappenplannen en werkvormen om jongerenraden, scholen en andere groepen te betrekken.

De alliantie streeft naar een samenleving waarin:

• kinderen en jongeren hun recht op participatie kennen;
• zij weten hoe zij zich kunnen organiseren voor verandering;
• overheden participatie structureel hebben geborgd in hun processen;
• beleidsmakers over de juiste kennis en best practices beschikken.

Onze rol: verbinden

Alles is Gezondheid is één van de partners in deze samenwerking. We brengen het onderwerp onder de aandacht binnen ons netwerk en verbinden organisaties die hier lokaal mee aan de slag willen. Daarmee dragen we bij aan de bredere beweging naar een samenleving waarin gezondheid, leefomgeving en beleid samen met inwoners – dus ook jongeren – worden vormgegeven.

Doe ook mee

Voor partners in het netwerk van Alles is Gezondheid liggen hier kansen:

• Kijk hoe jongerenparticipatie in jouw regio al gebeurt en of dit veilig en betekenisvol is voor de jongeren zelf.
• Sluit aan bij gesprekken met gemeenten en pleit voor een brede vertegenwoordiging, bijvoorbeeld door naast jongerenraden ook te werken met willekeurige loting.
• Deel kennis en ervaringen, zodat we samen de beweging richting een gezonde generatie versterken.

Wij doen mee, jij ook?

In de regio Noordelijke Maasvallei werken organisaties al jaren samen aan een andere manier van kijken naar gezondheid en zorg. Het samenwerkingsverband MooiMaasvallei zet in op een brede aanpak waarin inwoners, zorg, welzijn, gemeenten, scholen en andere partners samenwerken aan een gezonde regio. Recent onderzocht Universiteit Utrecht (USBO advies) deze aanpak en de resultaten van het regionale gezondheidsnetwerk. Het onderzoek laat zien hoe de samenwerking zich ontwikkelt en welke lessen daaruit te halen zijn voor verdere ontwikkeling van het netwerk.

Werken aan gezondheid van inwoners

De regio Noordelijke Maasvallei staat, net als veel andere regio’s in Nederland, voor grote uitdagingen. Door vergrijzing en personeelstekorten neemt de druk op de gezondheidszorg toe. Om daar mee om te gaan werken partijen samen aan een duurzame transformatie van welzijn en zorg. Het doel: de gezondheid van inwoners bevorderen en tegelijk de druk op zorg en arbeidsmarkt verminderen.

In de aanpak van MooiMaasvallei werken professionals uit verschillende domeinen steeds meer samen. Daarbij ligt de nadruk op het voorkomen van zorg, het versterken van zelfredzaamheid en het slim organiseren van capaciteit. Dit past bij een bredere omslag in denken: van een systeem dat vooral is ingericht op ziektezorg naar een benadering waarin gezondheid en de vraag van inwoners centraal staan.

De samenwerking heeft inmiddels concrete resultaten opgeleverd. Zo zijn er in de regio bijna 100 zogenoemde voorzorgcirkels ontstaan waarin inwoners naar elkaar omzien en elkaar ondersteunen. Ook stemmen wijkverpleegkundigen dagelijks af om wachttijden te voorkomen en werkt de specialist ouderengeneeskunde nauw samen met huisartsen in de wijk om acute zorgvragen te voorkomen.

Verbonden aan Alles is Gezondheid

De regio Noordelijke Maasvallei is al langer verbonden aan het netwerk van Alles is Gezondheid. Het Platform MooiMaasvallei en het Netwerk Positieve Gezondheid Noordelijke Maasvallei ondertekenden eerder een pledge waarin zij zich verbinden aan de missie van Alles is Gezondheid: samen werken aan een gezonder Nederland.

Met deze pledge spraken partners de ambitie uit om gezondheid breder te benaderen en te werken vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Het doel: dat organisaties, professionals en inwoners in het Land van Cuijk en de kop van Noord-Limburg vanuit dit concept gaan denken en werken.

Binnen het netwerk van Alles is Gezondheid ontwikkelde de Noordelijke Maasvallei zich zo tot een regionetwerk waarin partijen elkaar opzoeken, kennis delen en samen werken aan nieuwe manieren van organiseren rond gezondheid.

Samen leren in regionale netwerken

Regionetwerken spelen een belangrijke rol binnen Alles is Gezondheid. Ze brengen partijen uit verschillende domeinen bij elkaar en maken het mogelijk om regionaal te experimenteren met nieuwe vormen van samenwerking rond gezondheid en welzijn.

De ervaringen uit de Noordelijke Maasvallei laten zien wat er kan ontstaan wanneer organisaties, professionals en inwoners zich gezamenlijk verbinden aan een brede kijk op gezondheid. Het onderzoek van de Universiteit Utrecht (‘MooiMaasvallei: Koploper in de transitie naar regionale gezondheidsnetwerken. Succesprincipes en geleerde lessen’) maakt die aanpak en de lessen daaruit zichtbaar.

Volgens de onderzoekers gaat het succes niet alleen over structuur of organisatie. Factoren als onderling vertrouwen, een lange gezamenlijke historie en sterk sociaal kapitaal spelen een belangrijke rol. Ook blijkt het essentieel dat professionals ruimte krijgen voor reflectie en dat samenwerkingspartners leren omgaan met onzekerheid tijdens het veranderproces.

Voor een duurzaam vervolg van de aanpak is volgens het onderzoek ook ondersteuning op landelijk niveau nodig. Na 2027 is het belangrijk dat landelijke partijen, zoals zorgverzekeraars en het ministerie van VWS, helpen om barrières in wet- en regelgeving en financiering te doorbreken.

Mentale gezondheid wordt vaak benaderd als iets persoonlijks: beter slapen, meer bewegen, hulp zoeken. Maar mentaal welzijn ontstaat niet alleen in het hoofd van een individu. Het wordt beïnvloed door de omgeving waarin we leven, werken en leren. De echte vraag is daarom: hoe maken we mentale gezondheid tot een gezamenlijke verantwoordelijkheid? Een reflectiesessie met jongeren als volwaardige gesprekspartners, professionals en beleidsmakers leverde hiervoor scherpe inzichten op. De bijeenkomst is georganiseerd door Missie Mentaal, onderdeel van Alles is Gezondheid.

Van individuele last naar gezamenlijke opdracht

Wie mentale gezondheid wil versterken, moet verder kijken dan individuele oplossingen. Dat was de belangrijkste les van de sessie. Prestatiedruk, sociale uitsluiting en ongelijkheid zijn geen persoonlijke tekortkomingen, maar collectieve patronen. Niet alleen beleidsmakers, maar ook jongeren, ouders en bedrijven zijn onderdeel van het systeem dat we samen willen veranderen. We zijn bondgenoten.

Inzicht: Mentale gezondheid groeit in relaties en gemeenschappen. Samengevat: “IK + JIJ = WIJ”.

Een van de sessies met jongeren, professionals en beleidsmakers.

Jongeren serieus nemen

Veel jongeren kampen met mentale problemen. Dus praten over mentale gezondheid is pas echt zinvol als zij aan tafel zitten. Niet als inbrengers van ervaringsverhalen voor de vorm, maar als gelijkwaardige gesprekspartners. Veel initiatieven gaan over jongeren, maar zijn niet met jongeren tot stand gekomen.

Inzicht: Echte collectieve verantwoordelijkheid betekent jongeren structureel laten meedenken, meebeslissen en mee-ontwikkelen. Jongerenparticipatie is geen vinkje op een projectplan, maar een proces waarin hun stem richting geeft aan beleid en praktijk.

Kwetsbaarheid als bron van verbinding

Jongeren en professionals die aanwezig waren bij de sessie vertelden hoe moeilijk het is om kwetsbaar te zijn in een samenleving die succes centraal stelt. Fouten voelen al snel als persoonlijk falen. Jongeren vertelden hoe groot de druk is om altijd te presteren. Professionals erkenden dat ze die druk soms onbedoeld versterken. In een eerlijke dialoog delen waar iedereen mee worstelt, werkte bevrijdend en verbindend.

Inzicht: Als we willen dat mensen mentaal veerkrachtiger worden, moeten we een cultuur nastreven waarin struikelen normaal is en opstaan vanzelfsprekend.

Wat betekent verantwoordelijkheid nemen?

Collectieve verantwoordelijkheid vraagt drie dingen:

1. Bewustzijn: zien hoe ons gedrag invloed heeft op anderen. Verhogen we de druk of bieden we anderen veiligheid?
2. Houding: stigma’s doorbreken en openheid stimuleren. Erkennen en benadrukken dat mentaal welzijn een kernwaarde is.
3. Actie: structuren aanpassen die druk of uitsluiting veroorzaken. Minder prestatiedruk (succes herdefiniëren), meer inclusie, tijd en aandacht voor echte ontmoeting.

Inzicht: Laten we mentale gezondheid niet pas belangrijk vinden als iemand uitvalt, maar preventief ruimte maken voor welzijn. Niet nog meer regels en protocollen, maar écht luisteren naar wat jongeren, medewerkers en inwoners nodig hebben: de menselijke maat. Mentale gezondheid gaat over leren leven, omgaan met emoties en zingeving.

Van inzicht naar praktijk

Overal ontstaan al voorbeelden die laten zien dat het kan: scholen die welzijn net zo belangrijk maken als cijfers, werkgevers die sociale veiligheid centraal zetten, buurten die investeren in ontmoeting en gemeenschapszin. Deze initiatieven verbinden bottom-up energie met steun van bovenaf. Iedereen kan vandaag beginnen met deze vragen:

• Hoe draag ik zelf bij aan een veilige en inclusieve omgeving?
• Wat kan ik zelf in mijn team of organisatie anders doen?
• Hoe kan ik iemand anders concreet steunen?

Een uitnodiging aan het netwerk

Mentale gezondheid een collectief onderdeel maken van de samenleving, begint met kleine, praktische stappen. We nodigen jullie daarom uit om ervaringen, aanpakken en instrumenten te delen. Zo bouwen we samen aan een omgeving waarin mentaal welzijn vanzelfsprekend is en kwetsbaarheid verbindt.

Ben je bijvoorbeeld een beleidsmaker, zorgverzekeraars, huisarts, leerling of onderwijsprofessional en heb jij een aanpak of praktijkvoorbeeld dat werkt in jouw regio of organisatie? Laat het ons weten!

Lees meer over de reflectiesessie op de website van Missie Mentaal.

Kinderen groeien op in een omgeving vol verleidingen: energiedrankjes op elke hoek, online reclame voor snacks en een overvloed aan ultrabewerkte producten. Tegelijk leren ze op school nauwelijks hoe ze gezonde keuzes kunnen maken. Dat moet anders, vindt een brede coalitie van organisaties en experts. Tijdens de landelijke conferentie ‘Voedseleducatie als Kinderrecht’ werd een duidelijke boodschap geformuleerd: voedseleducatie hoort een vaste plek te krijgen in het onderwijs.

Een krachtig signaal naar Den Haag

Op 21 januari is de slotverklaring van de conferentie officieel overhandigd aan D66-Kamerlid Ilana Rooderkerk en aan vertegenwoordigers van het ministerie van VWS, Nosheen Hasan Burney en Iyor Bilan. Daarmee komt de oproep rechtstreeks op tafel bij politiek en beleid.

Schoolkinderen eten patat in de pauze

Initiatiefnemers Anita van der Noord en Ko Henneman, namens de stichtingen Kind en Voeding en de Nieuwe Leefstijl, boden het document aan samen met hoogleraar en voedingsexpert Jaap Seidell. Hij is al decennialang een voorvechter van structurele aandacht voor gezonde voeding. Seidell benadrukt dat kinderen leren wat gezond eten is net zo vanzelfsprekend moet zijn als leren lezen en rekenen.

“Voedseleducatie is net zo fundamenteel als bewegingsonderwijs.”

Waarom dit nú nodig is

De urgentie is groot. Nederland zakt op de internationale KidsRights Index, die meet hoe landen kinderrechten naleven, en staat inmiddels op plaats 21. Tegelijk kampt ongeveer 14 procent van de kinderen van 4 tot 17 jaar met overgewicht (bron: VZinfo.nl). In het VN-Kinderrechtenverdrag staat expliciet dat ieder kind recht heeft op gezondheid, inclusief goede voorlichting over voeding. In de praktijk blijft voedseleducatie echter versnipperd, afhankelijk van tijdelijke projecten en individuele schoolinitiatieven.

Van project naar vaste leerlijn

De slotverklaring pleit voor een fundamentele omslag. Geen losse campagnes meer, maar slimme integratie van voedseleducatie in de kerndoelen van primair, voortgezet, speciaal onderwijs en het mbo. Dat vraagt om structurele financiering voor scholen en lerarenopleidingen, en om ondersteuning bij de invoering van gezonde schoollunches. Scholen moeten ontlast worden, niet extra belast.

De oproep is niet alleen idealistisch, maar ook economisch onderbouwd. Onderzoek van Deloitte laat zien dat investeringen in gezonde schoollunches zichzelf ruimschoots terugverdienen. Een jaarlijkse investering van één miljard euro kan tot vijf miljard euro maatschappelijke opbrengst opleveren door lagere zorgkosten, betere leerprestaties en een gezondere beroepsbevolking.

Positieve eerste stappen

De boodschap lijkt aan te slaan. Kamerlid Ilana Rooderkerk heeft toegezegd het onderwerp in mei te agenderen tijdens het onderwijsdebat en een motie voor te bereiden. Ook het ministerie van VWS reageerde constructief en neemt de aanbevelingen mee in de beleidsadvisering. Ondertussen gaat de stichting Kind en Voeding verder met de praktische uitwerking. Scholen en voorlichters worden actief uitgenodigd om mee te bouwen aan programma’s die kinderen écht bereiken.

Samen optrekken voor gezonde generaties

Alles is Gezondheid ondersteunt dit initiatief van harte en heeft meegetekend op de slotverklaring. Wilfred Dijkstra: “Door zulke thematische samenwerkingen groeit onze maatschappelijke beweging. Elke organisatie draagt vanuit zijn eigen expertise bij aan hetzelfde doel: een vitalere samenleving.”

Dit verhaal laat zien hoe bottom-up initiatieven en top-down beleid elkaar kunnen versterken. Het verbindt partners, biedt concrete handelingsperspectieven en zet een volgende stap in de transitie van zorg naar gezondheid.

Doe je mee?

Werk je in het onderwijs, de zorg of bij een gemeente en wil je bijdragen aan structurele voedseleducatie? Sluit je aan bij de beweging en neem contact op met Stichting Kind en Voeding of Alles is Gezondheid. Samen maken we gezonde keuzes vanzelfsprekend voor elk kind.

Bekijk de aftermovie van de conferentie ‘Voedseleducatie als Kinderrecht’:

Eén op de vier volwassenen in Nederland heeft moeite met het verwerken van informatie over zorg en gezondheid. Ze vinden informatie lastig geformuleerd, of weten niet hoe ze die moeten toepassen in hun dagelijks leven. Beperkte digitale- en leesvaardigheden hebben directe gevolgen: slechtere gezondheidsuitkomsten, minder persoonlijke regie en zelfs een grotere kans op vroegtijdig overlijden. Wie gezondheid serieus neemt, moet dus ook taal serieus nemen.

Digitale zorg vergroot ongelijkheid, tenzij je anders ontwerpt

Zorg en preventie digitaliseren in hoog tempo. Afspraken maken, uitslagen bekijken, leefstijladvies krijgen: het loopt steeds vaker via allerlei portals en apps. Tijdens de inspiratiebijeenkomst Taal maakt gezonder afgelopen november bleek hoe dit schuurt. Uit polls onder zorgprofessionals kwam naar voren dat meer dan de helft regelmatig merkt dat taal of digitale vaardigheden het gesprek bemoeilijken.

Digitale zorg werkt nu vooral voor mensen die al goed meekomen. Wie dat niet doet, raak je kwijt doordat systemen te ingewikkeld zijn ontworpen. Door uit te gaan van begrijpelijke taal, meerdere vormen van uitleg en ondersteuning waar nodig, kan digitale zorg juist bijdragen aan gelijke toegang en meer regie.

Kijk naar wat wél werkt

Een van de belangrijkste uitkomsten van de bijeenkomst was: kijk niet alleen naar wat er misgaat, maar vooral naar wat wel goed werkt. Zorginformatie strandt vaak op vorm, niet op inhoud. Veel mensen haken af wanneer informatie vooral schriftelijk wordt aangeboden. In de presentaties van Markus Oei en Antoinet Smallegange kwam naar voren dat gesproken uitleg en beeld voor mensen met beperkte basisvaardigheden vaak beter werken dan tekst alleen.

Digitale vaardigheden verschillen sterk, maar de smartphone is voor veel mensen een vertrouwd hulpmiddel in het dagelijks leven. Beeld en audio zijn daarmee geen oplossing voor iedereen, maar wel een kansrijk uitgangspunt om gezondheidsinformatie begrijpelijker en beter toepasbaar te maken. Zo kunnen mensen de regie over hun eigen gezondheid terugkrijgen. Het vraagt om andere keuzes in ontwerp en communicatie, maar het rendement is groot.

Gerichte ondersteuning met behoefteprofielen

Niet iedereen heeft dezelfde hulp nodig bij digitale zorg. Antoinet Smallegange liet tijdens de bijeenkomst zien hoe groot die behoefte is: 25 procent van de zorggebruikers ervaart onvoldoende kennis en vaardigheden om e-health goed te gebruiken. Om zorgverleners daarbij te helpen, zijn ‘behoefteprofielen’ ontwikkeld. Deze profielen helpen om snel in te schatten welke ondersteuning iemand nodig heeft, hoe je het gesprek kunt voeren en naar welke vorm van hulp je kunt doorverwijzen. Zo wordt digitale zorg niet alleen toegankelijker, maar ook persoonlijker en effectiever.

Meer informatie over deze aanpak en praktische hulpmiddelen zijn te vinden via ZEL, de regionale organisatie voor ondersteuning bij digitale zorg.

AI als versneller, niet als vervanger

Kunstmatige intelligentie speelt een steeds grotere rol in communicatie over zorg en gezondheid. AI kan teksten snel vereenvoudigen, samenvatten en vertalen naar honderden talen. Dat maakt schaal mogelijk. Tegelijkertijd is voorzichtigheid nodig. Medische informatie moet altijd kloppen en passen bij de context van de gebruiker. Daarom pleit Markus Oei voor hybride AI: technologie doet het zware werk, mensen bewaken de inhoud en ondersteunen waar nodig. De kracht zit in die samenwerking. Zo voorkom je fouten en vergroot je vertrouwen.

Voorbeelden uit de praktijk

Een concreet voorbeeld is Pubmedical, een initiatief in ontwikkeling voor een open en gratis videobibliotheek met betrouwbare zorginformatie in de vorm van korte uitlegvideo’s op B1-niveau, beschikbaar in meerdere talen. De video’s zijn met behulp van AI gemaakt, maar gecontroleerd door artsen en andere zorgexperts. De eerste fase richt zich op de honderd meest gestelde vragen in de zorg. Een exacte lanceringsdatum is nog niet bekend, maar de ontwikkeling is in volle gang en organisaties kunnen al meedenken en bijdragen.

Ook op kleine schaal helpt AI zorgprofessionals om hun uitleg begrijpelijker te maken. Sommige praktijken gebruiken AI-tools om na een consult automatisch een korte samenvatting te maken in eenvoudige taal, eventueel vertaald of als audiobericht. De zorgverlener controleert de inhoud voordat deze wordt gedeeld. Zo krijgen patiënten informatie die beter aansluit bij hun taalniveau en situatie. AI vervangt het gesprek niet, maar versterkt het, en helpt patiënten om adviezen ook thuis beter toe te passen.

Doe en bouw mee

AI biedt kansen, maar alleen als we die samen benutten. Door kennis te delen, tools te testen en ervaringen uit te wisselen. Sluit je daarom aan, leer van anderen en draag bij. Want een gezonde samenleving begint bij zorg die iedereen kan begrijpen.

Word ook lid van de Alliantie Gezondheidsvaardigheden en de inspiratiegroep Taal maakt Gezonder!

De druk op de complexe jeugdzorg neemt toe, terwijl veel problemen eerder gesignaleerd en aangepakt zouden kunnen worden. Jannet Jonk, directeur regio Noord-Holland bij Youz (onderdeel van de Parnassiagroep), zet zich in voor vroegsignalering en vroege interventie. Ze laat zien hoe samenwerking tussen scholen, jongerenwerk en zorg de veerkracht van jongeren kan versterken.

Youz helpt kinderen, jongeren en (jong)volwassenen die klachten of ernstigere psychische- of verslavingsproblemen hebben. Ook behandelen ze hun gezin.

Jannet, je maakte de overstap van zakelijke diensverlening naar de zorg. Hoe heb je die overstap ervaren?
‘Ik heb me in het begin enorm verbaasd over wie allemaal bij overleggen en beslissingen worden betrokken. Zeven jaar geleden, toen ik bij Youz (Kind- en jeugdbedrijf (GGZ) startte, was net de decentralisatie van de jeugdhulpverlening ingezet. De verschillende inrichtingen hiervan per gemeente maakte het complex, toch merkte ik dat ‘de zorg’ goed bij mij paste.’

Hoe kijk je er nu tegenaan?
‘Alhoewel ik mij nog steeds verbaas iedere dag, begrijp ik de reden van decentralisatie. Zorg en begeleiding kan dichterbij in wijken worden geboden, dichtbij of in school. Complexe zorg daarentegen is minder logisch vanuit de gemeente. Ondanks initiatieven die ontstaan, neemt de druk op die complexe zorg toe. Kinderen met complexe problematiek komen vaak bij verschillende aanbieders terecht die steeds opnieuw diagnostiek en onderzoek starten. We komen kinderen tegen die al bij 13 of 14 locaties in beeld zijn geweest. Dat zou echt anders moeten.’

Als directeur van een jeugdhulpverleningsorganisatie ga jij samenwerkingen aan die niet voor de hand liggen. Waarom vind je dat belangrijk? 
‘Ik geloof in de driehoek jongerenwerk, onderwijs en onze jeugdhulpverlening-expertise. Via reguliere routes zien wij jongeren meestal pas op het moment dat het misgaat en dan zijn ze vaak aangewezen op langdurige (FACT) zorg of forensische trajecten. Wij willen daarom niet wachten, maar eerder in beeld komen en brengen wat nodig is. De samenwerking met de jongerencommunity Triple ThreaT is hier een mooi voorbeeld van. Daar zit een behandelaar van ons en die niet op ‘klassieke wijze’ werkt, maar wel relevante expertise brengt. Hij is een systeemtherapeut, die gewend is in de context te werken en meewerkt in ons scholenprogramma.’

Zie jij voor de jeugdhulpverlening een preventieve rol binnen die driehoek?
‘Ja, absoluut. Via bijvoorbeeld de Open Up sessies van ons scholenproject, kunnen we signaleren of er echt iets met een jongere aan de hand is, en direct hulp bieden. Dat komt zelden voor, maar het idee dat een behandelteam klaarstaat is voor scholen comfortabel. Door onze kennis en expertise is zo’n sessie bij ons in goede handen. Helaas besteden niet alle scholen aandacht mentale gezondheid en kinderen onderling weten steeds minder van elkaar. We merken gelukkig wel, dat ze bij onze sessies, waarbij een rolmodel met ze in gesprek gaat, veel durven delen. Dat zorgt voor verbinding in de klas en ook de mentor krijgt beter zicht op wat er speelt in de groep.’

Hoe kan de cultuur op scholen volgens jou verbeteren?
‘Mentoren spelen een belangrijke rol. Wij trainen hen beter te signaleren en reageren, zodat minder snel doorverwezen hoeft te worden naar specialistische hulp. Docenten hebben hun eigen vak, maar via de mentorfunctie kunnen we mentale gezondheid concreet ondersteunen.’

Welke rol speelt de sociale omgeving van jongeren?
‘We zouden veel meer moeten inzetten op het versterken van de context. Verbinding binnen het gezin en de omgeving is daarbij essentieel. Het idee van ‘fix my child’ bij ouders helpt niet; sommige ouders vragen meteen diagnoses of medicatie, terwijl het vaak veel effectiever is om eerst te kijken hoe de omgeving het kind kan ondersteunen.’

Hoe wordt ingezet op het versterken van de sociale context?
‘In Haarlem hebben, door een enthousiaste ambtenaar bij gemeente Haarlem, organisaties hun krachten gebundeld in de Alliantie Mentale Gezondheid. De alliantiepartijen hebben elkaar echt wat te bieden. Wij hebben bij Youz bijvoorbeeld met hulp van Triple Threat een speciale ruimte ingericht met een groot graffitidoek, waar jongeren zich thuis voelen. En we zien andersom dat wij in klassen echt iets kunnen toevoegen tijdens gesprekken over kwetsbare onderwerpen. Als een kind lacherig of onaardig reageert, is een docent gewend die leerling weg te sturen, terwijl onze behandelaar daarover juist het gesprek aangaat. Dit versterkt zowel de context als de sociale veerkracht van kinderen.’

Wat heb je van de gemeenten nodig om deze aanpak te versterken?
‘Wij doen iets wat nergens onder valt. Niet onder de jeugdwet en het hoort ook niet bij onderwijs. Dat maakt het financieel  ingewikkeld, alhoewel ik mij daardoor niet wil laten weerhouden. Wat ik nodig heb verschilt per regio. Soms middelen, maar meestal zichtbaarheid en erkenning. Er is naar mijn weten geen andere specialistische jeugdhulpverleningsorganisatie, die écht die stap naar de voorkant maakt, die de gemeente eigenlijk al heel lang wil maken. Daar praat ik over en ik probeer nieuwe connecties te maken met partijen die op vergelijkbare wijze verandering inzetten. Ook intern vraagt dit project om mensen die breder denken dan de ‘traditionele zorg die we al jaren leveren’.

Staat de Parnassiagroep zelf open voor de beweging naar de voorkant?
‘Intern moesten we eerst uitleggen waarom we dit wilden doen. We zijn kleinschalig begonnen, organisch. Ik heb contact gelegd met Okrah van Triple ThreaT omdat ik benieuwd was hoe zij zorgden voor verbinding met die jongeren doelgroep, want daar zijn zij zo goed in. Daarna hebben we met het Haarlem college onze eerste pilotsessie georganiseerd. Met een bezoek van de staatssecretaris en vervolgens de Parnassiagroepprijs, kregen we steeds meer erkenning, ook intern.’

Wat zijn je ambities met dit scholenproject?
‘Het scholenproject uitbreiden naar andere regio’s. Stapsgewijs, want we willen de juiste mensen betrekken. Daarnaast zijn we en blijven we inzetten op de complexe zorg, waar de druk hoog is. Dus hoe meer we aan de voorkant kunnen opvangen, hoe beter. Mentoren helpen waar je in gesprekken op kunt letten of jongerenorganisaties helpen om extra aandacht aan een kind te besteden die dat nodig heeft. Zo versterken we met elkaar de context.’

Kan er aan de zorgkant zelf ook wat veranderen?

‘Jeugdhulp kan leren van de spoedeisende hulp: prioriteiten stellen op basis van wat echt nodig is. Iemand met een snee in zijn vinger, laten ze wachten als er iemand binnenkomt met hartstilstand. Daar kunnen wij in de jeugdhulpverlening van leren. Wat is er echt nodig? Soms helpt meer begeleiding op school, in de wijk of bij ouders beter dan een behandeling. Het is niet erg als kinderen bij ons komen, maar liever kortdurend en gericht op de hulpvraag.’

Relevante links

• Meer over Jannet Jonk
• Alles over Youz
• Heb je interesse mee te werken aan het scholenprogramma?
• Meer over de Alliantie Mentale Gezondheid

* Dit artikel verscheen eerder op Alles is Gezondheid-partner Missie Mentaal.