Filter: Onderzoeken
Onderzoek ‘Financieren vanuit de bedoeling’
Hoe stel je de mens echt centraal in de zorg? Het initiatief Financieren vanuit de bedoeling onderzoekt de belemmeringen daarvoor, en ontwikkelt handvatten om de mens centraal te stellen. Transformatie vraagt namelijk dat zorg en ondersteuning aansluiten op de behoefte van mensen zelf en hun zorgzame gemeenschappen.
Het onderzoek is volop in beweging, en vindt plaats in een cyclus van inzichten verwerven, in de praktijk te doen, te leren en ontwikkelen met alle betrokkenen zelf. Alle niveaus zijn in interactie met elkaar. Van bewonersinitiatieven tot Fieldlabs, en van professionals tot lokale en landelijke systeempartijen, onderzoekers en onderwijs.
Publicatie 2024
Financieren vanuit de bedoeling is een open leer- en ontwikkelcommunity waarin mensen uit diverse sectoren van het complexe zorgstelsel samenkomen. De gezamenlijke missie is om de financiering van zorg en ondersteuning effectiever te laten functioneren, gebaseerd op de mogelijkheden van de mens en haar omgeving. Denk aan zorgzame gemeenschappen, organisaties, gemeenten, zorgverzekeraars, regionale projectleiders, ondersteuningsorganisaties en landelijke partijen, waaronder VWS, ZiN, Nza, RIVM, RVS, ZonMw, RegioPlus, Alles is Gezondheid en Health~Holland.
Lees de onderstaande publicatie voor een inkijkje in de eerste opbrengsten en reflecties op het proces.
Publicatie financieren vanuit de bedoelingPraatplaat 'Iedereen kan transformeren'
Uitdaging en spanningsveld
Het traject ‘Financieren vanuit de bedoeling’ is ontstaan uit een leergroep van 10 regio’s die werken aan de transformatie van zorg naar gezondheid. Kern van hun aanpak is dat het (potentiële) vermogen van de mens en zijn omgeving leidend is voor het professioneel handelen in gezondheid en zorg.
Maar het structureel maken van successen uit deze regio’s komt maar langzaam van de grond. Financiering is daarbij meestal de grootste belemmering. Tegelijkertijd geven systeempartijen aan dat zij graag de ontwikkeling van zorg naar gezondheid willen ondersteunen, maar dat hun instrumentarium daar nog
onvoldoende op aansluit.
Bovenstaand spanningsveld levert echter ook een kans op: kunnen we mensen uit de werelden van praktijk, beleid, financiering en onderzoek bij elkaar brengen? Zodat we samen de mogelijkheden ontdekken en de benodigde stappen kunnen zetten in de doorontwikkeling van zorg naar gezondheid?
Ontwikkeling van de lerende gemeenschap
De lerende gemeenschap over ‘Financieren vanuit de bedoeling’ is volop in ontwikkeling. Die ontwikkeling bestaat uit verschillende onderdelen:
- Werkbijeenkomsten: Diverse lagen van het systeem nemen deel aan interactieve werkconferenties.
- Workshops: Tijdens congressen en bijeenkomsten worden workshops georganiseerd, gericht op gezondheid en zorg. Kijk bijvoorbeeld naar Financiering vanuit de bedoeling – World Design Embassies 27 oktober 2023 en Congres Bouwen aan een preventie-infrastructuur|De Congreszaak op 7 december 2023.
- Artikelen en Publicaties: Kennis wordt verspreid via de ontwikkeling van artikelen en publicaties.
- Samenwerking met Regio’s: De lerende gemeenschap breidt uit door samenwerking met verschillende regio’s.
- LinkedIn Community: Een digitale ontmoetingsplek is opgezet om de gemeenschap te versterken en te verbinden. Financieren vanuit de bedoeling | Groepen | LinkedIn
Meedoen?
Financieren vanuit de bedoeling is een open leergemeenschap. Je bent van harte welkom. Je kunt ons volgen en zelf onderwerpen inbrengen in onze LinkedIn-groep. Je kunt ook contact opnemen met de initiatiefnemer en trekker: Hilbrand Jacobs | info@hilbrandjacobs.nl | 06 1343 4403
Boekje 'Sociale basis-infrastructuur'
Bewoners willen steeds vaker zelf een bijdrage leveren aan gezondheid in hun buurt, dorp of wijk. Hoe verbinden we al die partijen in de directe leefomgeving van mensen?
Schulden en mentale problemen versterken elkaar
Geldproblemen kunnen zorgen voor overbelasting van je hersenen. Je kunt niet meer denken, je raakt in de stress en kan ontwijkend gedrag gaan vertonen. Hierdoor worden geldproblemen erger en daarmee ook de psychische problemen. Cijfers tonen dat zowel het aantal jongeren met schulden als het aantal jongeren met een depressie afgelopen jaren hard gestegen zijn. Amine Bakkali, projectleider Mind-Us schetst met zijn kennisdocument ‘Schulden- en psychische problematiek bij jongeren’ een beeld van de leefwereld van deze jongeren en hij legt uit waarom het tijd is dat ze worden gehoord.
Amine: ‘In gesprek met Sadik Harchaoui van SchuldenLabNL kwamen we tot de conclusie dat er weinig geschreven is over de combinatie van psychische klachten en schuldenproblematiek bij jongeren. Daarom heb ik in opdracht van SchuldenLab dit kennisdocument gemaakt, waarin ik niet de cijfers, maar juist de ervaringsverhalen centraal stel. Verhalen hebben impact, ze bieden erkenning en ze leggen pijnpunten bloot. Je ziet precies waar het aan ligt en daar kun je beleid op maken.’
Jij hebt de mensen om wie het gaat gesproken. Wat is in jouw ogen de behoefte van de jongeren die kampen met deze dubbele problematiek?
Amine: ‘Ik denk dat onder jongeren sowieso behoefte is om ‘het echte gesprek’ te voeren. Daar begint het mee. De één wil begrepen worden, de ander wil ergens terecht kunnen als het misgaat, het gaat erom dat we ze de kans geven te vertellen waar ze mee zitten. Ik hoor van jongeren dat ze willen dat er meer gekeken wordt naar het totaalbeeld van iemand en niet naar alleen de problemen die iemand heeft of de symptomen die iemand vertoont. Als we nagaan dat mensen zich tot hun 25e, 26e nog niet volledig mentaal hebben ontwikkeld, maar wel als volwassenen worden benaderd als het over schulden gaat, dan denk ik dat we ze de kans moeten geven om die belangrijke periode te doorlopen zonder stress en zonder problemen.’
‘Ik sprak bijvoorbeeld veel jongeren die door hun geldproblemen niet meer konden sporten en dat heeft een negatief effect op je mentale gezondheid. Ik denk dat we meer naar de naar de mens moeten kijken dan meteen via een label, medicatie en standaardprocedures aan de slag moeten. Wanneer je echt in gesprek gaat, kom je tot de kern en dan zijn oplossingen vaak veel simpeler dan we denken. Er wordt soms te moeilijk gedacht. Bijvoorbeeld in een van de ervaringsverhalen zien we dat een jongedame vergeten is haar studenten-OV stop te zetten. Een jaar later kreeg ze een boete van de NS van meer dan € 15.000. Dan is het logisch dat je je slecht gaat voelen. Ze kreeg vervolgens labels als depressie en ze moest aan de slag met haar verleden in Turkije, terwijl daar het probleem niet lag. Er is niet één keer gevraagd naar haar financiële situatie.’
Je hebt met je kennisdocument de relatie tussen mentale problemen en schuldenproblematiek aan voetlicht gebracht. Wat zijn in jouw ogen goede vervolgstappen?
Amine ‘Ik denk dat het goed is als er een vervolgonderzoek komt, waarin we nog meer jongeren betrekken, met nog meer verhalen. Misschien is dit een kans om deze problematiek vanuit meer hoeken te belichten en een vervolgonderzoek in te stellen, ook vanuit andere organisaties die zich inzetten voor een fijne leefwereld van jongeren. En het is goed om de juiste mensen samen te brengen, zodat we kunnen bekijken hoe we de behoefte nog beter in beeld krijgen.’
‘Mentale gezondheid en schuldenproblematiek worden nog te veel los van elkaar gezien. Zowel als het gaat over doorverwijzen van jongeren, als op het niveau van onderzoek. Er wordt wel onderzoek gedaan naar schulden en ook naar mentale gezondheid, maar de samenhang ben ik weinig tegengekomen, terwijl die relatie toch heel duidelijk is. Schulden leiden tot mentale problemen en andersom. Het versterkt elkaar.’
Op het bespreekbaar maken van mentale gezondheid wordt flink ingezet, wordt er genoeg over geldproblemen gesproken?
‘Influencers en topsporters spreken zich de laatste jaren inderdaad vaker uit over het belang van je mentaal goed voelen en dat is belangrijk. Daar moeten we ook echt aandacht aan blijven besteden, maar het gaat in die gesprekken zelden over schuldenproblematiek. Dat is nog een taboe en iets waar mensen denk ik wél over moeten praten. Ik weet zeker dat als jij nu een doorsnee jongere vraagt hoe die zich mentaal voelt, dat hij eerder antwoord geeft dan als je vragen hebt over schulden.’
Heb je een tip om de jongeren met schulden te bereiken?
‘Als iemand schulden heeft, dan moeten we helpen. Kijken hoe diegene uit die schulden komt en werken stimuleren. Als er op dat vlak een oplossing in zicht is, dan wordt het ook makkelijker om aan mentale gezondheid te werken. Je ziet dat het probleem snel te groot wordt. Als je een rekening krijgt en die niet betaalt, dan gaat het heel erg hard met boetes. Dan wordt het alleen maar erger, zeker als ouders niet capabel genoeg zijn om daarover het gesprek te voeren en/of hun kinderen bij te staan. Ik denk dat het goed zou zijn om bij een boete naar een bepaalde instantie te verwijzen, zodat jongeren geholpen kunnen worden. Denk bijvoorbeeld aan GeldFit.’
Download de publicatie
Meer weten?
- Kijk bij Geldfit, een site met tips, testjes, verhalen en relevante informatie.
- Meer over SchuldenLabNL heeft als missie een schuldenzorgvrij Nederland.
- Het Jongeren Perspectief Fonds biedt jongeren met schulden een nieuw perspectief.
- Money Start doet er alles aan om te voorkomen dat jongeren in de schulden komen.
- Kwikstart van Kinderperspectief biedt praktische tips en tools mbt geldzaken voor 18+.
- Bij JongerenHulpOnline kunnen jongeren ook terecht met geldzorgen.
- Ook behoefte aan voeren van het echte gesprek? Lees meer over het boek In gesprek met Jongvolwassenen, van onder meer Wico Mulder.
Kennisdocument
Meer weten over de relatie tussen schulden- en psychische problematiek en de verhalen lezen?
Amine Bakkali
Heb je vragen, complimenten of suggesties om Amine verder te helpen? Neem contact met hem op.
Natuur voor Gezondheid
Deze pagina krijgt een frisse update. We werken achter de schermen aan een vernieuwde versie van deze pagina. Met een mooie toolkit, handige informatie en praktische tips. Alles wat je nodig hebt op één plek. Binnenkort meer!
Waarom Natuur voor Gezondheid?
Wetenschap en visie
Natuur heeft een positief effect op de gezondheid van mensen. Daarvoor zijn inmiddels duidelijke wetenschappelijke bewijzen. Natuur draagt bij aan een verbetering van de leefstijl, de psychische gezondheid, het afweersysteem en de kwaliteit van de leefomgeving. Mensen die veel tijd doorbrengen in de natuur ervaren een positieve invloed op het brein en het afweersysteem. Een groene omgeving stimuleert vrijwel alle aspecten van een gezonde leefstijl: sociale contacten, zingeving, beweging, voeding en slaap. Alleen al in de natuur zijn heeft aantoonbare gunstige effecten op het herstel bij stress en ziekte. Omgekeerd leidt langdurig verblijf in een stedelijke omgeving tot een grotere kans op overprikkeling van ons aandachtsysteem, sociale stress en psychische ziektes.
Het is daarom niet meer dan logisch dat natuur een inzetbaar middel is voor iedereen die werkt aan de gezondheid en welzijn van mensen. Professionals werkend in de eerstelijnszorg en de welzijns- en sportsectoren kunnen op allerlei manieren natuur integreren in hun werkwijze. Hoe dan? Dit kan bijvoorbeeld door natuur in te zetten bij zelfzorgadviezen, de natuur te gebruiken als plek om te behandelen of te begeleiden, of door te verwijzen naar een collega die de natuur op die manier inzet.
Wat is Natuur voor Gezondheid?
Een eenvoudig concept, waar iedereen baat bij heeft
Het platform ‘Natuur voor Gezondheid’ biedt praktische hulpmiddelen, bruikbaar voor professionals in de eerstelijns gezondheidszorg en welzijns- en sportsectoren. De middelen zijn in te zetten voor mensen met psychosociale en fysieke klachten, en bruikbaar als aanvulling op de reguliere behandelingen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan bewegen, ontmoeten, of ontspannen in de natuur in plaats van in een bebouwde omgeving of binnenruimte.
Vooral mensen met obesitas, diabetes mellitus, een verhoogd cardiovasculair risico, depressie, burn-out klachten, ADHD, SOLK of angststoornissen kunnen voordelen hebben van een verwijzing naar de natuur. Van een zelfzorgadvies tot aan een behandeling buiten in een groene omgeving. Daar hebben diverse professionals een verschillende rol in: voorlichten, verwijzen of begeleiden. Geschikt voor lichtere of zwaardere klachten en passend bij de eigen manier van werken. De route van de stepped care geeft dit mooi weer. Hoe je bij deze verschillende rollen natuur toepast, is te bekijken in de toolkit.
Waarom de term ‘Natuur voor Gezondheid’?
Natuur voor Gezondheid vervangt niet de behandeling. Het is geen medische ingreep. Wél kan het preventief zijn en een gezondheidsbevorderend effect hebben. Bewust is gekozen om niet de term ‘op recept’ te gebruiken. Daarmee versterkt het de visie van Alles is Gezondheid & Institute for Positive Health, waarin preventie en eigen regie belangrijk zijn. De visie wordt omarmd door steeds meer organisaties. Met de focus op (positieve) gezondheid en gedrag, in plaats van op ziekte en zorg. De zorgprofessional en het recept zijn daardoor niet leidend. Uiteindelijk gaat het om de inzet van natuur binnen de eerstelijn. Naast de wetenschappelijke documenten staat op deze pagina veel praktische informatie. Deze kennis is voor een groot deel opgehaald uit interviews met professionals uit verschillende vakgebieden die natuur hebben geïntegreerd in hun werkzaamheden. Het is een levend, continue groeiend platform. Naarmate er meer professionals natuur gaan inzetten worden hun ervaringen en adviezen aan deze pagina toegevoegd.
Suggesties?
De Toolkit is blijvend in ontwikkeling. Heb je aanvullingen of suggesties? Ideeën om het platform completer, informatiever en hulpvaardiger te maken? Mail dan naar annette.postma@allesisgezondheid.nl.
TOOLKIT Natuur voor Gezondheid
Voorlichting/advies
Materialen
Verwijzen
Behandelen/begeleiden
Randvoorwaarden
Meer inspiratie
Grip krijgen op sociale en mentale weerbaarheid t.b.v. werkplezier
Al jaren hebben organisaties in de zorg te kampen met hoge verzuim- en verloopcijfers. Het ziekteverzuim is eind 2021 tot boven de 8% gestegen en uit een onderzoek in 2020 blijkt dat 39% van de nieuwe medewerkers in de zorg de organisatie binnen 2 jaar alweer verlaten. Bij dat laatste onderzoek blijkt dat de vertrekredenen veelal te maken hebben met factoren als de werksfeer, de manier van werken en de aansturing door de leidinggevende. Terwijl om kunnen gaan met werkdruk, een belangrijke factor is in het voorkomen van verzuim. Vandaar dat het vanuit goed werkgeverschap voor organisaties belangrijk is om de mentale weerbaarheid en het werkplezier bij alle medewerkers te verhogen. Maar hoe doe je dat?
De basisbehoeften van mensen
Niet alleen zal het verzuim en verloop dalen naarmate medewerkers aandacht krijgen en zich beter voelen. Het dalen daarvan heeft ook een positief effect op de totale bedrijfsvoering en de aantrekkelijkheid op de arbeidsmarkt. Volgens de zelfdeterminatietheorie van Deci & Ryan hangt het welbevinden van mensen af van de vervulling van de drie natuurlijke basisbehoeften (hier iets aangepast):
- Autonomie; het gevoel van vrijheid en eigen beslissingsruimte.
- Verbinding; het verlangen naar interactie, verbinding en ergens bij horen.
- Meesterschap; het gevoel op eigen kracht iets tot stand te kunnen brengen.
Hoe meer deze basisbehoeften vervuld worden in het werk, hoe beter mensen vanuit ‘eigen regie’ kunnen functioneren en om kunnen gaan met de uitdagingen van het werk.

Hoe verhoog je het welbevinden van medewerkers?
Om het gevoel van Autonomie, Verbinding en Meesterschap bij medewerkers te versterken, kunnen organisaties een paar dingen doen:
- Zorg voor een duidelijke richting én houvast
Het is belangrijk dat medewerkers weten waar de organisatie naar toe gaat en welke rol zij daarin spelen. Een uitnodigende missie en visie, en heldere organisatiedoelen kunnen hiervoor zorgen. Het bevordert de onderlinge duidelijkheid en maakt medewerkers meer betekenisvol door werkelijk het gevoel te hebben samen aan diezelfde doelen te werken. - Richt het verantwoordelijkheidsproces duidelijk in
Zorg dat alle organisatiedoelen van ‘boven naar beneden’ in de organisatie worden belegd en aanvaard door leidinggevenden en medewerkers. Zodat iedereen weet wie waar (resultaat)verantwoordelijk voor is. Als je helder hebt wat er bereikt moet worden en welke randvoorwaarden de verantwoordelijke daarbij nodig heeft, groeit het gevoel van autonomie en meesterschap. Neem ook het samen verbinden en werken vanuit gedeelde kernwaarden met gedragskenmerken mee binnen datzelfde verantwoordelijkheidsproces. - Optimaliseer het samenwerken
Samen werken, vanuit de gemeenschappelijk gedeelde kernwaarden én de duidelijkheid over wie wat zal gaan bereiken, geeft lucht! Het daagt uit om je eigen ruimte te (h)erkennen en te pakken en daardoor beter tot je recht te komen. Minder zinvolle of ronduit inefficiënte werkmethoden worden aan de kaak gesteld en met elkaar concreet verbeterd. De eigen invloed wordt merk- en voelbaar wat maakt dat medewerkers er meer toe doet. Vanuit de geboden duidelijkheid over de richting en ieders verantwoordelijkheid voor gewenst gedrag & output ontwikkelt zich deze beweging. Van binnenuit en intrinsiek. Dit beperkt zich niet slechts tot een kwestie van eenmalig op papier zetten. Het vraagt ‘voorleven’ en uitdragen in alles wat we doen; werkoverleg, ontwikkelgesprekken, trainingen, voorbeeldgedrag en vooral binnen het dagelijkse werk. - Stimuleer een werkomgeving waarbinnen eigenaarschap zicht ontvouwt
Hierbij worden alle medewerkers en leidinggevenden getraind om vanuit een positieve grondhouding en volgens de kernwaarden met elkaar en cliënten om te gaan. De basis is dat eenieder in gaat zien dat je altijd een keuze hebt hoe je omgaat met situaties. Vaak schieten mensen onbewust in ongewenste patronen zoals bijvoorbeeld de schuld bij een ander leggen, een afwachtende en passieve houding aannemen, maar soms ook door ongevraagd taken en verantwoordelijkheden van anderen over te nemen. Door het bewustzijn op het kiezen en lezen van ‘grondhoudingen’ te verhogen en gesprekssituaties te trainen, ontwikkelt ieder een open, gelijkwaardige, toekomst- en oplossingsgerichte wijze van omgaan met anderen. Deelnemers aan de zogenoemde ‘groeisessies’ geven vaak na afloop aan dat hun sociale en mentale weerbaarheid verstevigd is, zowel binnen als buiten de werkomgeving. Met als gevolg dat ze voor hun eigen gevoel uit durven te komen wat er voor hen toe doet. Gehoord worden en serieus nemen van de ander en jezelf! Deze ontwikkeling draagt bij aan een verbetering in de omgang met elkaar; cliënten, collega’s en anderen.
Toekomstbestendig groeien voor organisaties en medewerkers
Buro Kwadraat is een bureau dat organisaties ondersteunt om bovenstaande stappen in de juiste volgorde uit te voeren. Dit wordt gedaan vanuit een speciaal hiervoor, binnen de verpleeghuiszorg, ontwikkelde methode: GRIP®, wat staat voor Growing Responsibility In People. Hierdoor wordt niet alleen de mentale weerbaarheid en het werkplezier van medewerkers verhoogd, maar ontstaat er iets dat voor de organisatie nog belangrijker is. De medewerkers ontwikkelen een gevoel van eigenaarschap, waardoor de organisatie kan groeien op een toekomstbestendige manier.
Of zoals één van de opdrachtgevers, Stichting Inovum in Loosdrecht, het verwoordt:
“Door de GRIP®-methode van Buro Kwadraat nemen medewerkers meer initiatief, zijn leidinggevenden krachtiger en is de sfeer meer open en ontspannen. Dat heeft een positief effect op de zorg voor bewoners. Daarnaast zien we een verzuimdaling van 1,4% en een verloopdaling van 4,6%. Investeren in het organiseren van verantwoordelijkheid leverde meer op dan we zelf ooit gedacht hadden.”

Onderzoek: Impact en veranderkracht
In opdracht van ZonMw evalueert Universiteit Maastricht met Wageningen University and Research, Radboud Universiteit en RIVM vanaf januari 2015 de processen en opbrengsten van Alles is Gezondheid. Op deze pagina delen we (van recent naar oud) publicaties, (deel)evaluaties en inzichten van het onderzoeksteam van Marleen Bekker, Projectcoördinator Evaluatie Alles is Gezondheid.
In 2014 ontstond Alles is Gezondheid, gedragen door zes ministeries, binnen een bredere beweging van gezondheidsbevorderende initiatieven. Inmiddels is Alles is Gezondheid een landelijk netwerk van ruim drieduizend partners dat een domeinoverstijgende verbinding vormt tussen beleid en de dagelijkse praktijk in regio, wijk en buurt.
Eindevaluatie 2018-2022
Het netwerk en de partners van Alles is Gezondheid werken aan een nieuw evenwicht tussen de systeemwereld van professionals en de leefwereld van inwoners. Uit het meest recente evaluatieonderzoek (2018-2022), blijkt dat netwerkpartners samenwerken met een open houding om te willen leren (van anderen). Ze ontlenen hun motivatie onder meer aan vernieuwende ideeën hoe we gezondheid beter in praktijk kunnen brengen, maar ook aan onvrede met bestaande manieren van werken.
Download het Eindrapport Evaluatieonderzoek 2018-2022
Uit het onderzoek is het Gezondheid Transformatie model voortgekomen. Het model laat de onderlinge verbanden zien tussen de veranderacties, de context en tussenopbrengsten in de onderzochte cases. Vijf opbrengsten zijn ook bouwstenen die de kans op gezondheidswinst groter maken. Ze versterken elkaar in een continu proces van gelijktijdige ideevorming, integrale aanpak, innovatie, implementatie, en impact.
Download het Eindrapport Evaluatieonderzoek 2018-2022
Eerste fase
In de evaluatie van de eerste fase (2014-2017) is geconstateerd dat het netwerk een bijdrage levert aan het gezondheidsbeleid, waarbij de Rijksoverheid niet stuurt, maar in een gelijkwaardige rol actief participeert en faciliteert. Het netwerk stimuleert de beweging:
- van top-down naar bottom-up coördinatie.
- van sectorgericht naar domeinoverstijgende samenwerking.
- van programmasturing naar netwerksturing.
- van expliciete wetenschappelijke kennis naar praktische ervaringskennis.
In de tweede fase van Alles is Gezondheid (2017-2021) wordt de vraag naar effecten van het netwerk op de gezondheid prangender. Omdat de evaluatie hiervan ‘nieuw’ is en om een lange doorlooptijd vraagt, zijn in de vorm van casestudies (tussen)opbrengsten geëvalueerd.
De casestudies laten zien hoe maatschappelijke kwesties als armoede, taalachterstanden of eenzaamheid invloed kunnen hebben op gezondheid en andersom. Deze thema’s worden aangepakt via mechanismen als reframing, organisatieverandering, lokale inbedding van innovaties en verbinding van ervaringsdeskundigen met het politiek-bestuurlijke domein.
Perspectief
Waar Alles is Gezondheid in de eerste fase als katalysator fungeerde voor sociale innovaties, stimuleert de beweging nu de transformatie van onderliggende systemen. Denk bijvoorbeeld aan gezondheidsbevorderende initiatieven die ontstaan uit de verbinding tussen bewoners, bedrijven, beleidsmakers, uitvoerders en bestuurders. Deze vragen om een andere verdeling van zeggenschap en verantwoordelijkheden. Het netwerk zet hiermee in op de verandering van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Met bijzondere aandacht voor Positieve Gezondheid en de relatie tussen leefstijl en leefomgeving.
Onderzoeksteam
Evaluatie en onderzoek vindt plaats vanuit de Universiteit Maastricht vakgroep Health Service Research onder leiding van Prof. Dr. Dirk Ruwaard. Het onderzoeksteam bestaat uit: M.P.M. Bekker, J.K. Helderman, M.W.J Jansen, H. Hilderink, L. Reumers en L. Bouwens.
Bekijk hier de onderzoeken en publicaties:
Monitoring en evaluatie
- Reumers, L., Bekker, M., Hilderink, H., Jansen, M., Helderman, J.K., Ruwaard, D. (2022) Qualitative modelling of social determinants of health using group model building: the case of debt, poverty, and health. Int J Equity Health 21, 72.
- Reumers L., Bekker M.P.M., Hilderink H, Jansen M., Helderman J.K., Ruwaard, D. (2021). Quantitative Health Impact Assessment Methodology for Societal Initiatives: A Scoping Review. Environmental Impact Assessment Review.
- Samenvatting Reumers L.M., Bekker M.P.M, Jansen M.W.J., Hilderink H.B.M., JK Helderman, Ruwaard, D. (2019). Quantitative Health Impact Assessment Methodology for Societal Initiatives: A Scoping Review. Eur J Pub Health 29 Suppl 4.
- Samenvatting Bekker, M.P.M. & Knai, C. (2015). Round table: Evaluating “Whole of Society” programs in public health. EPH 2015 Workshop European Journal of Public Health Vol. 25 Suppl.3.
- Samenvatting Bekker, M.P.M., Helderman, J.K., Lecluijze, I., Jansen, M., Ruwaard, D. (2015). The Dutch National Prevention Program ‘Everything is Health’: evaluating governance as a precondition to health impact. EPH 2015 workshop Evaluating Whole of Society approaches in public health. European Journal of Public Health Vol. 25 Suppl.3.
Strategiebepaling voor publiek-private netwerken
- VICtory praktijkmodel (in bewerking)
Normatieve Toekomstverkenning Care Innovation Centre West-Brabant. (external report 2017). Bekker, M.P.M., Helderman, J.K., Lecluijze, I., Jansen, M. & Ruwaard, D. (2016). Gezonde netwerken in het Nationaal Programma Preventie Alles is Gezondheid … Tijdschrift voor
Gezondheidswetenschappen, 94 (4), 128-130. doi: 10.1007/s12508-016-0050
Sturing/coördinatie van publiek-private samenwerking in netwerken en allianties
- Bekker M.P.M., Mays M., Helderman J.K., Petticrew M., Jansen, M., Knai C., Ruwaard D. (2018). Comparative institutional analysis for public health: governing voluntary collaborative agreements for public health in England and the Netherlands. Eur J Pub Health 28(3) Suppl, pp. 19-25.
- Samenvatting Bekker M. (2016). Mobilising local knowledge through voluntary network governance. Abstract 3rd Fuse conference Newcastle: Evidence to impact in Public Health.
Borgen van het publieke belang door publiek-private netwerken en allianties
- The conditions and contributions of ‘Whole of Society’ governance in the Dutch ‘All about Health…’ programme. Chp 10 in Greer et al (eds.). 2017.
- Samenvatting Bekker, M.P.M., Greer, S.L., Wismar, M., Kosinska, M., (2017). Civil Society governance for health: lessons from network coordination for stronger health impacts. Eur J Pub Health Vol 27.
- Schreurs F., Bekker M.P.M., JK Helderman, Jansen M., Ruwaard D. (2019). Transformative governance for public health: A scoping review. Eur J Pub Health 29 Suppl 4.
- Samenvatting Bekker, M.P.M., Helderman, J.K., Lecluijze, I., Jansen, M., Ruwaard, D. (2016). Whole of Society governance: impressions from the Dutch National Prevention Program All about Health. EPH conference workshop Working with Society. European Journal of Public Health Vol. 26 Suppl.
Initiatieven op armoede, schulden en gezondheid (2024)
Laurens Reumers van Maastricht University publiceerde een wetenschappelijk artikel (Engels) over de cijfermatige evaluatie van Alles is Gezondheid, vertaald naar een methode voor initiatieven op armoede, schulden en gezondheid.
Enquête 2024
Wat is er nodig voor een gezonder Nederland? Bekijk de Sardes-evaluatie met antwoorden en cijfers.
Bekijk video-interview met Marleen Bekker
Marleen Bekker (Maastricht University) is projectleider van de ZonMw-evaluatiestudie.
Gezondheid in relatie tot onderwijs en werk
Karen van Ruiten praat met hoogleraar Mark Levels die in het kader van zijn leerstoel de verbinding onderzoekt tussen Health, education en work.
Bekijk video
Hoogleraar Mark Levels (Universiteit Maastricht/ROA) over gezond opgroeien, ingrijpen in de markt, sociale patronen en beïnvloeden van context.
De leerstoel van Levels; Health, Education and Work, die deels door Sardes/Alles is Gezondheid wordt bekostigd, is gericht op gezondheid en vitaliteit.
Expertisepunt Basisvaardigheden
Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven missen de vaardigheden om goed om te gaan met informatie over gezondheid, ziekte en zorg. De negatieve gevolgen hiervan op de gezondheid kunnen groot zijn. Daarom helpt Alles is Gezondheid in en rond het netwerk initiatieven op het gebied van taal, gezondheid en basisvaardigheden.
Het Expertisepunt Basisvaardigheden is er voor iedereen die laaggeletterden helpt bij het verbeteren van basisvaardigheden. Het is dé plek waar je kennis kunt vinden en delen. En waar je inspiratie en samenwerking vindt.
Het Expertisepunt Basisvaardigheden is een partnerschap tussen Movisie en Stichting
Lezen en Schrijven. Zij delen kennis en versterken samenwerking tussen gemeenten, organisaties, professionals en vrijwilligers. Ze laten ook extra onderzoek uitvoeren. Zo kunnen lokale en landelijke organisaties hun werk voor laaggeletterden verder professionaliseren. Want alleen samen kunnen we ervoor zorgen dat iedere laaggeletterde kan meedoen in de samenleving.
Het Expertisepunt Basisvaardigheden wordt mogelijk gemaakt door het programma Tel mee met Taal, een initiatief van Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Taal maakt gezonder
Met Stichting Lezen en Schrijven en vele partners vormen we de werkgroep Taal maakt gezonder onder de vlag van Alliantie Gezondheidsvaardigheden.
Samen (net)werken 3: implementeren en verduurzamen
Kansrijke initiatieven en pilots verdienen duurzame implementatie, verankering in onze samenleving. Wat zijn de te zetten stappen om de veranderslag te maken?
PROCESSTAPPEN FASE 3: Impact maken, borgen verduurzamen
- Zorg voor financiering voor continuïteit en menskracht. Vergroot het speelveld met relevante partijen om substantiële financiering te regelen. Bekijk het voorbeeld Sociaal Hospitaal.
- Veranderen is een dynamisch proces. Blijf beoogde doelgroep betrekken en blijf experimenteren, toetsen en evalueren om te komen tot: mentaliteitsomslag, gedragsverandering en alternatieve businessmodellen. Weten hoe? Zie de blog: Van gezondheidsinitiatief naar structureel beleid van Daan Bultje.
- Tools, diensten en programma’s die Nederlanders helpen gezonder en veerkrachtiger te worden zoals Mijn Positieve Gezondheid.
- Zorg voor draagvlak binnen eigen organisaties om veranderingen in organisatiestructuren en systemen mogelijk te maken.
- Werk aan politieke steun en stel structurele maatregelen voor. Politici luisteren als je met een oplossing komt voor een urgent probleem. Toon aan wat je netwerk oplevert, bij voorkeur onderbouwd met onderzoek en verhalen. (Tellen en vertellen)
- Zoek mensen die langer op dezelfde plek zitten, openstaan voor je lange termijn doel en die invloed hebben op bestuurders. Breng bestuurders in stelling als je klaar bent om te oogsten.
- Zorg voor heldere kosten-batenanalyse. Wat levert de interventie de maatschappij, de doelgroep op? Wat levert het op voor investeerders? Meer over een impactscan, en onze Make the Next Move Award.
- Zorg voor een implementatiestrategie waarbij praktijk, onderzoek, politiek en bijvoorbeeld onderwijs samenwerken om nieuwe kennis te implementeren in de praktijk. Zie bijvoorbeeld de Academie Positieve Gezondheid.
Bronnen en relevante links
- Artikel Adformatie: Strategische allianties, Hoe zorg je voor succes?
- Artikel Marit Ubachs, Rijnconsult: Gedrag bepaalt succes alliantie
- Managementsite: Analyse succes en faalfactoren alliantie
- Common Eye: Bouwstenen voor een samenwerkingsvaardige organisatie
- Common Eye: Vijf condities voor een kansrijke samenwerking
- Jaap Boonstra: Ondernemen in allianties en netwerken
Hoedan?
Relevante informatie? Download het complete 8-luik ‘Samen publiek-privaat (net)werken #Hoedan?’
Fase 1. Netwerkopbouw
Hoe ontstaat een publiek- private samenwerking en wat zijn de eerste stappen?
Fase 2. Ontwikkeling en groei
Na de handtekening gaat het om structureel samenwerken. Inhoudelijk en procesmatig.
Samen (net)werken 2: ontwikkelen en groeien
Na de geboorte, het formuleren van de belofte, plannen maken en geeltjes plakken, is het zaak de energie te behouden en samen oplossingsgericht te werken. Zowel inhoudelijk als procesmatig.
BOUWSTENEN FASE 2
Ontwikkelen en groeien
- Voor een succesvolle publiek- private samenwerking is proceskennis en procesorganisatie nodig. Haal proceskennis in huis als dat niet aanwezig is. Bijvoorbeeld via BeBright, Sardes, Common Eye, of Issuemakers.
- Leg proces, rollen en lijnen vast. Zo zorg je voor continuïteit als partners tijdelijk wegvallen, bijvoorbeeld tijdens pandemie.
- Blijf leren. Zorg voor een dynamische lerende omgeving. Experimenteer, maak en leer van fouten, evalueer en stuur bij. Lees meer over participatief-actieonderzoek
- Kijk af, ontmoet andere netwerken, leg crossverbanden, maak gebruik van
elkaars kennis en kracht. Alles is Gezondheid stimuleert van elkaar leren via o.a. 1SociaalDomein.nl en Kennisvouchers in samenwerking met ZonMw. - Houd het proces gaande. Initieer een nieuwe impuls of wees bereid een processtap terug te zetten. Dat voelt als vertraging, maar kan later weer leiden tot versnelling. Lees het blog Alliantievorming: hoe doorbreek je de impasse?
- Houd contact, zorg voor energie. Deel elkaars successen, verhalen, vragen en voorbeelden. Vergroot elkaars bereik via de eigen achterban. Lees meer over samenwerken met energie. (PDF Wielinga & Robijn)
- Zorg voor agendering bij de politiek. Neem ambtenaren mee in jullie verhaal. Voedt ze, vraag advies of medewerking. Zoek een inhoudelijke ingang met iemand die gevoel heeft voor je thema. Zie video’s Gelijke Kansen van het ministerie van OCW en Alles is gezondheid en Paul Blokhuis’ werkbezoek aan Gezonde Basisschool van de Toekomst.
Download 8-luik
Inzichten, tips en bouwstenen op een rij over de opbouw, groei en verduurzaming van publiek-private samenwerkingen.
Fase 1. Netwerkopbouw
Hoe ontstaat een publiek- private samenwerking en wat zijn de eerste stappen?
Fase 3. Duurzame impact
Hoe implementeren we kansrijke, impactvolle initiatieven duurzaam in de samenleving?
Onderzoek naar werkplezier en werkstress bij jonge dokters
De helft van de jonge dokters heeft in hun korte carrière al weleens overwogen het doktersvak te verlaten. Werkdruk, arbeidstijden en onaangename zorgcultuur worden genoemd als belangrijkste redenen. Dit blijkt uit een onderzoek onder jonge dokters in Nederland, uitgevoerd door partner van Alles is Gezondheid stichting De Jonge Dokter en onderzoeksbureau Sardes.
Over het onderzoek
Het onderzoek, gericht op werkplezier en werkstress onder jonge dokters, telde bijna 1000 deelnemers. Het merendeel werkt als arts-assistent (ANIOS), de rest is in opleiding tot specialist (AIOS), promovendus of coassistent. Niet eerder deden zoveel ANIOS mee aan soortgelijk onderzoek.
Werkdruk en arbeidstijden
De bevraagde dokters geven aan dat zij regelmatig snel en onder tijdsdruk moeten werken en dat dit soms ten koste gaat van kwaliteit en veiligheid van de zorg. Incidenteel worden veiligheidsvoorschriften zelfs genegeerd om het werk gedaan te krijgen, met name wanneer er weinig zorgpersoneel beschikbaar is. De jonge dokters werken gemiddeld 9 uur per week over. Slechts 20% van hen ontvangt hiervoor financiële compensatie en slechts 10% wordt gecompenseerd in vrije dagen.
Zorgcultuur
Een derde van de jonge dokters ervaart wel eens machtsmisbruik of (seksuele) intimidatie door een collega, bijna de helft ervaart dit wel eens in het patiëntencontact. Daarnaast geeft een meerderheid aan soms door collega’s gevraagd te worden iets doen waar hij of zij zich niet prettig bij voelt. Zo voert een deel van de jonge dokters wel eens een medische handeling uit waar diegene zichzelf nog niet bekwaam in voelt.
Begeleiding en belasting
Hoewel het een groep jonge, relatief onervaren dokters betreft, heeft eenderde van de bevraagde basisartsen geen vaste begeleider in hun huidige baan. Daarnaast ervaren jonge dokters hun werk regelmatig als uitputtend en emotioneel belastend. Zo zocht zeker 1 op de 7 jonge dokters eens psychologische hulpverlening vanwege het werk en/of werkdruk.
Bevlogenheid
Waarom zijn deze dokters (nog) niet gestopt? Respondenten noemen voornamelijk het plezier in het werk en patiëntencontact. Het merendeel van de jonge dokters vindt het werk inspirerend en is enthousiast over hetgeen ze doen. Deze bevlogenheid lijkt beschermend ten opzichte van uitval en uitstroom. Wel vindt 80% dat verandering van de huidige zorgstructuur noodzakelijk is en legt daarbij nadruk op vermindering van werkdruk, prestatiedruk en hiërarchie. Gelukkig zijn deze factoren niet inherent aan het doktersvak zelf, maar veranderbare onderdelen van de huidige zorgcultuur, zo stelt De Jonge Dokter. De organisatie pleit dan ook voor een transformatie van de werkomstandigheden waarin jonge dokters een start maken in het vak. Bewustwording en het bespreekbaar maken van de huidige situatie onder jonge dokters en hun leidinggevenden zijn hiervoor essentiële eerste stappen.
Bekijk hier het onderzoek en kijk voor meer informatie op www.dejongedokter.nl.
In NRC verscheen het artikel ‘Helft jonge artsen denkt weleens over stoppen‘ n.a.v. het onderzoek.
Eindrapport Nationale DenkTank 2019
Een app om jouw data anoniem te doneren aan goede doelen, een online platform waarop een patiënt met een chronische aandoening verandert in een hulpverlener en een boom waarin jij letterlijk je telefoon hangt om even ‘uit’ te staan. 12 december 2019 presenteert de Nationale DenkTank 2019 het rapport ‘Optimaal Digitaal’ met 10 oplossingen voor een beter functionerende digitale samenleving. Het traject is mede mogelijk gemaakt door Alles is Gezondheid.
Bekijk het rapport met de eindresultaten van de Nationale DenkTank hier:

Gezond Gesprek met Suzanne IJsselmuiden
Elke maand heeft Karen van Ruiten een ‘Gezond Gesprek’. Deze keer met de directeur van de DenkTank.
Persbericht Nationale DenkTank
De Nationale DenkTank 2019 presenteerde 12 november het eindrapport met tien oplossingen voor een beter functionerende digitale samenleving.
