Terug

Publicatie Wendbaar opleiden voor de toekomst

24 december 2021

De sector zorg en welzijn staat voor grote uitdagingen. De zorgvraag neemt toe en de behoefte aan meer instroom en meer rendement voor beroepsopleidingen is groot. Onder welke omstandigheden is de uitwisseling tussen het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt optimaal?

Dat bespreken Hoogleraar Marc van der Meer en Hans Timmerman in de longread ‘Wendbaar opleiden voor de toekomst’ in opdracht van het Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (AZW).

In de longread blikken de hoogleraren terug op recente beleidsadviezen op het terrein van zorg en welzijn. Ze gaan dieper in op beroepsontwikkeling, de levensloop van werkenden en de belangrijkste opleidingsroutes. Ze geven daarbij concrete voorbeelden op landelijk en lokaal niveau. Tot slot sluiten ze af met vijf praktische aanbevelingen.

Een daarvan is de volgende, gericht op het gedachtegoed van Positieve Gezondheid:

“Opleidingen moeten zich meer richten op een stelsel van positieve gezondheidszorg en het ondersteunen van het functioneren en de zelfredzaamheid van burgers, cliënten en zorgvragers. De verbetering van de kwaliteit van leven en het terugdringen van de gezondheidsverschillen zijn kernelementen in deze toekomstagenda. Aangezien de ondersteuningsbehoefte van burgers hierbij het uitgangspunt vormt zullen (aankomend) professionals op alle niveaus meer aandacht moeten geven aan het versterken van samenwerking zowel met het professionele netwerk rond de cliënt als met het informele netwerk van de cliënt, steeds gericht op het blijven leren en –
ontwikkelen.”

Lees de longread Wendbaar opleiden voor de toekomst. 

Werken met Positieve Gezondheid: Lessen uit Limburg

De afgelopen jaren experimenteren Nederlandse professionals en organisaties volop met Positieve Gezondheid— met Limburg voorop. Maar wat komt er hierbij kijken?

Terug

Samen (net)werken 1: netwerkopbouw

8 maart 2021

Publiek-private netwerken zijn een groeiende vorm van horizontale organisatie. Een vorm die past in een samenleving die flexibiliteit en snelheid vraagt, waar online dialogen plaatsvinden en waar delen het nieuwe hebben is

Om van opgedane leerervaringen van netwerken in en rond het Alles is Gezondheidsnetwerk de vruchten te plukken, zetten we inzichten en bouwstenen op een rij. We gaan hierbij uit van niet vrijblijvende, doelgerichte samenwerking tussen publieke en private partijen vanuit diverse domeinen en disciplines. Het liefst in samenspraak met inwoners en/of burgerinitiatieven.

BOUWSTENEN FASE 1

De geboorte van een publiek- private samenwerking

8-luik

Relevante informatie? Download het complete 8-luik ‘Samen publiek-privaat (net)werken #Hoedan?’

Breed netwerk

Thematische samenwerkingen, pledges, partners en regionetwerken…

 

Programmamanager

Fase 2. Ontwikkeling en groei

Na de handtekening gaat het om structureel samenwerken. Inhoudelijk en procesmatig.

Fase 3. Duurzame impact

Hoe implementeren we kansrijke initiatieven duurzaam in de samenleving?

Terug

Sociale basisinfrastructuur: voor vitale en gezonde gemeenschappen

1 september 2020

Bewoners willen steeds vaker zelf een bijdrage leveren aan gezondheid in hun buurt, dorp of wijk. In veel wijken zijn bewonersinitiatieven, sociaal ondernemers, professionals, gemeenten en zorgverzekeraars al bezig met het organiseren ‘van onderop’, iedereen vanuit zijn eigen perspectief.

De vraag is echter hoe we hiervan een samenhangend geheel kunnen maken. Dit traject gaat over het samen organiseren van een zogenaamde Sociale Basisinfrastructuur. Dit is het geheel aan informele en formele diensten, fysieke, ICT- of eHealthvoorzieningen, ontmoetingsplekken, verbindingspersonen, netwerken en afspraken in de directe leefomgeving van mensen.

Met een schets van de randvoorwaarden en 21 essentiële bouwstenen voor een inclusieve samenwerking, bieden we professionals én bewoners handelingsperspectief op de vraag: hoe doen we dat dan? Want het kan. Het mag. En het gebeurt.

De bijbehorende praktijkvoorbeelden spreken boekdelen. Van wijkinformatiepunten in Utrecht en een Digitaal Wijkfonds in Amsterdam tot buurtwerkkamers in Groningen en wijkverbinders in Blokker. Ze laten zien dat lokale samenwerking inclusief is en burgers zich herkennen in een uitkomst waarin zij zeggenschap ervaren en bereid zijn deel te nemen.

Lees boekje

Heb je binnenkort een werksessie over een sociale basisinfrastructuur? Wil je zelf aan de slag met de bouwstenen in je eigen dorp, buurt of wijk? Behoefte aan het kwaliteitskader sociale basisinfrastructuur? Of wil je de (losse) tekeningen met bouwstenen digitaal gebruiken?

Je kunt de materialen hier downloaden:

Dit boekje komt voort uit het traject ‘Gezondheid in de buurt’ van Dialoog Gemeenschapskracht, GezondNL en Alles is Gezondheid, waarin bewoners, ondernemers en professionals op het gebied van gezondheid hun kennis en ervaringen delen. PS: de inhoud bouwt voort op de brochure ‘Samen recht doen aan gemeenschapskracht’, zie www.dialooggemeenschapskracht.nl.

Meer weten? Neem contact op met Margriet de Jager (Alles is Gezondheid) via info@allesisgezondheid.nl of Anja van der Aa (GezondNL en SAMEN030) via info@gezondnl.nl.

Met dank aan: Nederland Zorgt Voor Elkaar (NLZVE), LSA bewonersPLYGRND.city, Health~Holland, Samen lukt het zelf, SAMEN030.

 

Gezondheid in de buurt

Hoe kunnen wijk, school, werk, zorg en de regio samen stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken?

Hoe verbinden we systeem- en leefwereld?

Anja van der Aa vertelt hoe de coöperatie zelfzorg, mantelzorg en vrijwilligerswerk enerzijds en anderzijds eerstelijn en Wmo verbindt.

 

Terug

Tijd voor ontschotting: gezondheid is niet langer exclusief van de gezondheidszorg

18 maart 2019

Slechts tien procent van gezondheid en vitaliteit is toe te schrijven aan de gezondheidszorg. Hoe zit het dan met het overgrote deel, de andere 90 procent? Zo vroeg Ferry Koper van Alles is Gezondheid zich af aan het begin van het symposium ‘De gezonde wijkbewoner centraal’ op 7 maart 2019 in de kerk van de Zalen van Zeven in Utrecht.

Deze middag verplaatsen 200 professionals uit diverse domeinen zich naar de fictieve wijk Kleidrecht. De wijk waar de gezonde wijkbewoner en zijn behoefte centraal staat. Hier werken we dwars door de ketens en kolommen heen en zetten diverse partijen gezamenlijk stappen voor de gezonde wijkbewoner. Steeds vaker vindt verbinding plaats tussen de domeinen, én tussen professionals en inwoners. De maatschappelijke uitdagingen vragen hierom, de samenhang zal de komende jaren toenemen.

Gezonde wijkbewoner als ‘centre of the universe’

Tijdens het symposium op 7 maart stelden we de vraag: ‘Hoe kunnen wijk, school, werk en zorg gezamenlijk stappen zetten naar gezondere inwoners en vitale wijken?’ En de behoefte van de bewoner leidend laten zijn?

Geen gemakkelijke opdracht, want deze uitdaging vraagt om een omkering in denken en je te verplaatsen vanuit de verschillende domeinen naar ‘het midden’: naar het individu, de bewoner. Hier werken meerdere factoren in op iemands gezondheid en welbevinden. Het individu is vaak tegelijk bv een patiënt, client, mantelzorger, ouder, wijkbewoner, werkende.

Deze holistische opvatting is de laatste jaren in opmars en zien we ook terug in eigentijdse gezondheidsvisies zoals Positieve Gezondheid en het 4D-model. De toevoeging zit in de vraag of we hier – met gebundelde gedachten, krachten en budgetten – daadwerkelijk naar kunnen gaan handelen?

Energieke discussie

Dat de nieuwe ontwikkelingen soms wat kunnen wringen en schuren was te merken aan de energieke zaaldiscussie. Een omslag in het huidige systeem gaat gepaard met risico’s, onzekerheden en verlies van positie.

Want hoe bereik je dan die inwoner in de wijk? Hoe laat je die ‘spreken’? Hoe gaan we om met verschuivingen binnen de oude verhoudingen? En hoe zetten we onze eigen korte termijn financiële en politieke belangen opzij? Vragen waarover de discussie zonder eindoplossingen werd gevoerd. De beweging wordt sterker, de aandacht groeit en praktische invullingen nemen toe en elke dag kan er meer geleerd worden van weer nieuwe en inspirerende initiatieven.

Voorlopers

En die inspirerende initiatieven werden dan ook besproken. Een greep uit de voorbeelden:

Doe eens wat in het midden

Ferry Koper en Marc Roosenboom brachten Kleidrecht tot leven: een fictieve wijk waar 5 domeinen (wijk, school, werk, zorg en ‘regio’) hun vertrouwde werkterrein verlaten en met elkaar samenwerken aan de gezondheid van haar inwoners. Tijdens deze middag reikten zij het handvest ‘Doe eens wat in het midden’ aan; een publicatie met 15 domeinoverstijgende voorbeelden die samen het veranderende gedrag in beeld brengen.

Download presentatie Ferry & Marc Download handvest

Panelleden

Aan de hand van het handvest werden de uitdagingen en kansen van deze domeinoverstijgende initiatieven geschetst door onze panelleden (en de zaal): Joost de Veer (voorzitter burgercoöperatie, vanuit de burgers), Jaap Jongejan (directeur SBI Formaat, vanuit werk), Corné van Asten (directeur Zorggroep Syntein, vanuit zorg & welzijn), Katarina Jerkovíc (lector Hogeschool Utrecht, vanuit onderwijs) en Thomas Gelissen (programmaleider Trendbreuk Zuid-Limburgse gemeenten, vanuitregio/provincie).

We kiezen hier twee voorbeelden uit die aan de orde kwamen. Voorbeelden waarin ontschotting tussen onderwijs, kinderopvang, gemeente, GGD en sportinstanties plaatsvindt:

  • Katarina Jerkovic van de Hogeschool Utrecht besprak het succes van de Health Check: studenten in de zorgsector gaan samen op pad naar bibliotheken, buurtcentra en andere plekken in de wijk om health checks uit te voeren. Aan de hand van deze health checks geven studenten laagdrempelig advies over de leefstijl van inwoners. Dit zijn meestal vragen waarmee inwoners niet zo snel naar de zorgprofessional stappen (bv: is een tube zonnebrandcrème na 3 jaar nog goed?). Mensen die langskomen zijn enthousiast en krijgen allerlei adviezen, gratis en voor niets. Op deze manier worden inwoners, en met name kwetsbare groepen, steeds beter bereikt.
  • Een tweede initiatief waarbinnen integraal wordt gewerkt is De Gezonde Basisschool van de Toekomst. Onder de filosofie ‘een gezonde leefstijl in het dna van elke school’ werkt een aantal scholen aan de hand van de GBT-aanpak aan thema’s zoals voeding, bewegen en sport. Thomas Gelissen, oud-Wethouder en programmamanager in de Zuid-Limburgse gemeenten, besprak de positieve effecten van deze aanpak op deze Limburgse scholen. Leerlingen eten gezonder, bewegen meer en voelen zich fitter. Onderzocht wordt nu hoe de opschaling naar alle scholen in de regio kan gaan plaatsvinden.

Integrale initiatieven

Dat de samenhang tussen de domeinen toeneemt, laat ook Hanneke Drewes, onderzoeker bij het RIVM, zien. In een vijf jaar durend onderzoek onder regio- en wijkinitiatieven – van integrale signatuur– is een palet aan vernieuwende ontwikkelingen te zien waarin over de domeinen heen wordt gewerkt.

Een aantal geleerde lessen voor de samenwerking: creëer (politiek) draagvlak tussen organisaties (wat goed is voor de wijkbewoner is bijvoorbeeld niet altijd goed voor de organisatie), begrijp en vertrouw elkaar (weet elkaar te vinden en spreek een gemeenschappelijke taal), zorg voor visionair leiderschap (zorg dat er een gedeelde visie en ambitie wordt nagestreefd). En het meest leidende principe: betrek inwoners bij het plannen en implementeren van zorgbeleid, en bij het verbeteren van de gezondheid en leefbaarheid van wijken.

Download presentatie Hanneke

 

Gemeenschappelijke taal

Visueel verslaggeefster Marieke van der Velden en Henk Steenhuis, journalist, schrijver en redacteur bij Trouw, sloten het symposium af met een bespiegeling. ‘De (hobbelige) weg naar de omkering en het midden is ingeslagen’. De visual van Marieke is hier te zien:

Klik op de visual om de afbeelding te vergroten.

Al eerder vatte Marieke de 15 scenario’s in Kleidrecht samen in een visual. Download de visual hier.

Henk Steenhuis benadrukte de verbindende kracht van taal. “We moeten niet praten over elkaar, maar mét elkaar. Willen we bewegen naar het midden, waarin de wijkbewoner centraal staat, dan moeten we een nieuwe taal ontwikkelen, misschien aanvaarden, die iedereen begrijpt. Alleen dan kunnen we dichterbij die 90 procent van de gezondheid komen dan we nu doen.

Vervolg: Congres Gezonde Wijkbewoner

Wij danken alle deelnemers, panelleden en sprekers voor een energieke middag! Op 7 november tijdens het Congres De Gezonde Wijkbewoner zullen er voorbeelden uit de nieuwe werkelijkheid op het podium komen. Wil je meedoen of meedenken? Neem contact op met Ferry of Marc.

Leestip

Ferry Koper van Alles is Gezondheid zoomt in dit interview in op de wijkbewoner als ‘centre of the universe’.

Terug

Preventie ja! Maar hoe dan?

21 augustus 2018

Gezinnen in schulden, jongeren tussen wal en schip, ouderen die eenzaam zijn, kinderen met obesitas: gemeenten staan voor een veelheid aan maatschappelijke opgaven. Een preventieve aanpak kan helpen, is de gedachte. Gemeenten noemen preventie dan ook vaak als doelstelling in akkoorden of beleidsstukken.

Maar hoe komen we voorbij de mooie woorden? Kunnen maatschappelijke (minder uitgaven) en individuele baten (minder probleemlast) inderdaad samengaan? Wat komt er allemaal eigenlijk allemaal bij preventie kijken? Kunnen data helpen? Of bepaalde manieren van inkoop en verantwoording? En hoever mag je als overheid gaan?

Om het gesprek hierover binnen en tussen gemeenten te faciliteren, schreef Rienk Janssens van de VNG het essay ‘Tijdig en doordacht’. In dit artikel gaat hij in op de waarde van preventie en illustratieve voorbeelden daarvan, alsook de prijs en perverse effecten van preventie.

Essay Tijdig en doordacht

Over preventie bij maatschappelijke opgaven en de rol van gemeenten.