Filter: Instrumenten
Investeren in de Bedoeling
Werken aan gezondheid en zorg vanuit wat er écht toe doet
Gezondheid, ondersteuning en zorg moeten mensen helpen om grip te houden op hun leven, zich verbonden te voelen en van betekenis te zijn. Dat is de bedoeling. Toch lukt dat niet altijd: het systeem dat we met de beste intenties hebben gebouwd sluit niet overal aan op wat mensen nodig hebben.
Deze webpagina geeft de kern van de inzichten uit Investeren in de Bedoeling, een uitgebreid werkdocument dat is ontwikkeld binnen de community Financieren vanuit de Bedoeling. Hier lees je de hoofdpunten, voorbeelden en handelingsperspectieven; in het volledige document vind je meer verdieping en context.
Vanuit Financieren vanuit de Bedoeling onderzoeken inwoners, professionals, organisaties en systeempartijen samen — via systeemdialogen — wat schuurt en hoe we ruimte kunnen creëren om dichter bij de bedoeling te komen.
1. Wat is ‘de bedoeling’?
De bedoeling is geen toekomstbeeld, maar het perspectief dat richting geeft aan denken, handelen en organiseren.
- De bedoeling voor inwoners
Inwoners kunnen hun leven leven op een manier die betekenisvol is voor henzelf en hun omgeving. Dat vraagt om veerkracht, aansluiting en grip op de uitdagingen van het dagelijks leven. - De bedoeling voor professionals en hun organisaties
Professionals ondersteunen mensen bij het (her)vinden van grip, aansluitend op hun mogelijkheden en die van hun gemeenschap. Dat doen ze met vakmanschap, samenhang en vanuit de relatie. - De bedoeling voor middelen, kaders en instituties
Kaders, financiering, governance en instituties bestaan om het primaire proces tussen inwoner en professional mogelijk te maken en te versterken. Zij bewaken toegankelijkheid, kwaliteit, solidariteit en betaalbaarheid.
Samen vormen deze drie niveaus één geheel. Wanneer zij in samenhang functioneren, versterken ze de veerkracht van mensen en samenleving.
2. Wat we zien in de praktijk
Systeemdialogen laten zien dat handelen vanuit de bedoeling logisch en nodig is, maar ook dat mensen op alle niveaus worden belemmerd om dat daadwerkelijk te doen.
- Inwoners ervaren dat ondersteuning niet aansluit op hun leefwereld.
- Gemeenschappen worden niet altijd als gelijkwaardige partner gezien.
- Professionals worden beperkt door domeingrenzen, werkdruk en regels.
- Zorginkopers, beleidsmakers en regionale samenwerkingen ervaren beperkte ruimte om voorwaarden te creëren voor vernieuwing.
- Systeempartijen zoals verzekeraars, gemeenten en het ministerie van VWS willen stappen zetten, maar lopen vast in stelsels.
Hoewel iedereen vanuit goede intenties werkt, raakt het geheel verstrikt in tegenstrijdige structuren, aannames en verwachtingen. De sleutel ligt in het zichtbaar maken van deze patronen en polariteiten en in het benutten van de handelingsruimte die daaruit voortkomt.
3. Polariteiten in gezondheid en zorg
Polariteiten zijn geen problemen om op te lossen, maar spanningen om te benutten. Beide kanten vertegenwoordigen waarden die nodig zijn om tot goede zorg en ondersteuning te komen.
- Inwonersbehoeften versus inrichting van ondersteuning en zorg
Inwoners hechten aan betekenis, autonomie en verbinding, terwijl het systeem stuurt op doelmatigheid en verantwoording. Hierdoor verschuift de inwoner soms van partner naar cliënt, terwijl het tegenovergestelde wordt beoogd. - Bottom-up ontwikkelen versus top-down sturen
Oplossingen ontstaan lokaal en relationeel. Maar beleid en kaders worden vaak hiërarchisch en planmatig ontwikkeld. Hierdoor sluiten plannen niet altijd aan op de praktijk. - Domeinoverstijgend samenwerken versus gescheiden kaders en financiering
Het leven van mensen is samenhangend; het stelsel niet. Verschillende wetten, geldstromen en verantwoordelijkheden maken samenwerking complex. - Investeren in gezondheid en preventie versus kostenbeheersing op korte termijn
Effecten van preventie zien we in de toekomst of in een ander domein. Budgetten moeten nu sluitend zijn. Dit belemmert structureel investeren in veerkracht.
4. Drie cases
- Valpreventie bij ouderen
Formele ketenaanpakken sluiten vaak niet aan op het dagelijks leven en de mogelijkheden van ouderen. Lokale initiatieven die wél goed werken, tellen niet mee binnen formele kaders. Hierdoor blijft deelname achter en mist continuïteit van kansrijke initiatieven. - Zorgzame gemeenschappen
Gemeenschappen versterken de veerkracht van inwoners en bieden steun vanuit intrinsieke motivatie en betrokkenheid. Tegelijk vragen gemeenten en systeempartijen om continuïteit, verantwoording en regels, waardoor samenwerking schuurt tussen informele inzet en formele kaders. - Domeinoverstijgend samenwerken
Niet alleen medische, maar ook sociale en economische omstandigheden bepalen gezondheid en veerkracht. De maatschappelijke opgave vraagt daarom samenwerking tussen sociaal en medisch domein, gericht op de leefwereld van mensen. Door gescheiden regelgeving en financiering stokt gezamenlijke verantwoordelijkheid.
De uitgebreide cases vind je in de PDF Investeren in de bedoeling
5. Handelingsperspectieven: #Hoedan
De onderstaande zes handelingsperspectieven zijn geen recepten, maar manieren om ruimte te creëren om te handelen vanuit de bedoeling. Ze komen rechtstreeks voort uit systeemdialogen en praktijkervaringen.
1. De blik op de bedoeling houden
We worden snel afgeleid door “ja, maar…” en door randvoorwaarden waarvan we denken dat ze vastliggen. Door steeds terug te keren naar de bedoeling blijft het gesprek gericht op wat er écht toe doet.
Vragen die helpen:
-
- Wat is hier de bedoeling?
- Beperkt de regel mij écht, of mijn interpretatie ervan?
- Wat kan nu al?
2. Alle perspectieven dragen bij aan de oplossing
Ieders perspectief bevat een deel van de werkelijkheid en daarmee een deel van de oplossing. Botsende of afwijkende perspectieven horen bij het speelveld en beïnvloeden de gezamenlijke ontwikkeling.
Vragen die helpen:
-
- Welke perspectieven ontbreken?
- Welke aannames heb ik zelf?
- Wat maakt dat waarden of behoeften botsen — en wat betekent dat voor onze opgave?
3. Het meervoudig inwonersperspectief omarmen
Inwoners en gemeenschappen zijn niet alleen gebruiker, maar ook mede-vormgever en medefinancier van gezondheid en zorg. Hun kennis is essentieel in agendavorming, uitvoering en evaluatie.
Vragen die helpen:
-
- Hoe kunnen we inwoners en gemeenschappen structureel en wederkerig betrekken?
- Wat hebben zij nodig om die rol te vervullen?
- Hoe maken we ruimte voor experimenteren en leren?
4. Precies worden en de werking snappen
Het idee dat “het systeem het niet toestaat” blijkt vaak een aanname. Door mechanismen achter wat helpt of hindert te begrijpen — de waarden, structuren en overtuigingen — ontstaat werkelijke handelingsruimte.
Vragen die helpen:
-
- Wat gebeurt er nú, op alle niveaus?
- Welke waarden en aannames sturen gedrag?
- Hoe verbind ik inzichten met processen tussen inwoners en professionals?
5. Ruimte nemen om te ontdekken
Vernieuwing ontstaat door experimenteren, leren en stap-voor-stap ontwikkelen. Dat vraagt vertrouwen, begrensde risico’s en ruimte om opnieuw te proberen.
Vragen die helpen:
-
- Welke kleine stap kan ik nu zetten?
- Welke risico’s zijn acceptabel?
- Wie kan kritische vriend zijn?
6. Wijzelf maken het verschil
Verandering begint bij mensen die anders kijken en handelen — ongeacht rol of positie. Individuen kunnen patronen doorbreken en zo het systeem in beweging brengen.
Vragen die helpen:
-
- Waar kan ik vandaag één keuze anders maken?
- Welke bondgenoten kunnen me helpen?
- Welke spanning ervaar ik tussen bedoeling en praktijk — en hoe kan ik die bespreekbaar maken?
6. Hoe verder?
Samenwerken vanuit en naar de bedoeling vraagt ontwikkeling op alle niveaus: inwoners, professionals, organisaties en instituties. Door patronen zichtbaar te maken, ruimte te benutten en gezamenlijk te leren, kan het hele systeem stap voor stap veranderen. Systeemdialogen blijven daarbij een belangrijk instrument. Ze helpen onderliggende patronen te zien, handelingsruimte te ontdekken en polariteiten te benutten.
Wil je verder, heb je vragen, wil je samen optrekken? Neem dan contact op met Merel Spijkerman. Ook kun je op LinkedIn aansluiten bij het Netwerk Leren Transformeren.
Download Investeren in de bedoeling
Lees het volledige document met achtergrond, verdieping, onderliggende analyse, uitgebreide cases en volledige context.
Download Investeren in de Bedoeling (PDF)
Meer Investeren in de bedoeling
Lees het volledige document met achtergrond, verdieping, onderliggende analyse, uitgebreide cases en volledige context.
Praktische werkvorm: systeemdialoog
Met de methodiek Systeemdialoog kun je complexe vraagstukken ombuigen naar gezamenlijke ontwikkeling.
Samenwerking Hilbrand Jacobs
Deze publicatie is het resultaat van jarenlange samenwerking tussen Alles is Gezondheid en Hilbrand Jacobs.
De gezondheidsdriehoek: Een nieuwe methode voor samenwerkingen
Gezondheid organiseren we samen
Door het hele land zien we terugkerende gezondheidsthema’s: van mentale druk en toenemende dementie tot overgewicht en gebrek aan groen in de wijk. De data is helder, maar de vraag blijft: hoe vertaal je deze ongezonde trends naar lokale impact? Hoe zet je cijfers om in concrete acties in een wijk?
Deze handreiking introduceert de gezondheidsdriehoek: een innovatieve methode om lokaal en gedragen een vernieuwende gezondheidsaanpak te realiseren. Deze aanpak verbindt drie partijen:
- Publiek (bijvoorbeeld GGD of gemeente) met data, urgentie en legitimiteit
- Community met lokale kennis, sleutelfiguren en draagvlak
- Privaat met middelen, creativiteit en communicatiekracht
Samen kunnen zij mogelijk maken wat afzonderlijk niet lukt: zichtbare, laagdrempelige acties die bewustwording creëren, handelingsperspectief bieden en momentum opbouwen. De gezondheidsdriehoek biedt een kort en krachtig raamwerk, van probleemanalyse tot co-creatie, uitvoering en evaluatie.
Pando Network en Alles is Gezondheid stellen in deze handreiking een nieuwe methode voor om verandering aan te wakkeren. Het is een eerste verkenning, gebaseerd op praktijkervaringen en gesprekken met professionals. Je vindt er voorbeelden, aandachtspunten, fases van aanpak en inspiratie voor mogelijke driehoeken.
Download de methode (PDF)
Denk mee
We nodigen je uit om mee te denken, te experimenteren en je inzichten te delen. Neem contact op via daan@thepandonetwork.com
Samen maken we gezondheid lokaal, zichtbaar en voelbaar!
Meer PandoNetwork
Pando Network gelooft in krachtenbundeling rond gezondheidsthema’s. Denk groot, begin lokaal.
the Models Health Pledge – van pledge tot praktijk
In 2026 tekende een groot aantal organisaties uit de mode-industrie the Model’s Health Pledge bij Alles is Gezondheid. Met deze belofte zetten zij zich in voor een vitaler Nederland en voor gezonde modellen in de modebranche. Het doel: een werkomgeving creëren waarin de gezondheid van modellen centraal staat.
Een beweging voor gezonde modellen
The Model’s Health Pledge is meer dan een intentieverklaring. Het is een online platform, opgezet door een netwerk van bedrijven en professionals, dat pleit voor gezonde werkomstandigheden voor modellen en alle andere spelers in de mode-industrie.
Wat levert acht jaar inzet op?
Na acht jaar is het tijd om de resultaten te delen. Van Pledge tot Praktijk is de evaluatie van dit traject: van de eerste gesprekken en het meldpunt tot concrete veranderingen in cultuur, beleid en bewustzijn binnen de sector. Het document biedt inzichten, interviews en een praktische toolkit die direct toepasbaar is – ook buiten de modebranche.
Ontdek wat een gezamenlijke inzet voor een gezondere, veiligere en eerlijkere mode-industrie heeft opgeleverd. Laat je inspireren door de lessen uit de sector en ontdek hoe je zelf een beweging kunt creëren die écht verschil maakt.
Download Van Pledge tot PraktijkBouw een gezonde beweging
Inzichten en werkwijzen die in de modewereld tot verbeteringen hebben geleid op een rij. Een krachtige aanpak voor elke branche.
Interview Marvy Rieder
De initiatiefnemer van The Models Health Pledge blikt terug op aanleiding, ontwikkeling en betekenis van 8 jaar samenwerken aan een gezondere sector.
Systeemdialoog: Van schuren naar doorbraak
Een praktische werkvorm om samen patronen te herkennen en duurzame doorbraken te realiseren.
We staan als samenleving voor grote opgaven in gezondheid, ondersteuning en zorg. Hoe houden we het systeem mensgericht, betaalbaar en werkbaar? Iedereen voelt de druk: inwoners, professionals, bestuurders en financiers. We willen samenwerken, maar lopen vast in regels, kaders en verschillende, soms schurende belangen.
De Systeemdialoog helpt om daar beweging in te brengen. Het is een open, onderzoekende werkvorm waarin alle betrokken perspectieven, van inwoner tot systeempartij, samen onderzoeken wat er speelt. Wat schuurt, wat versnelt of vertraagt, en welke overtuigingen of structuren die processen veroorzaken.
Door die inzichten te delen, ontstaat ruimte voor nieuwe handelingsperspectieven: oplossingen die gedragen zijn door iedereen en daarom echt kunnen bijdragen aan duurzame verandering. Ruimte om samen te werken vanuit de bedoeling.
Download de methodiek Systeemdialoog en ontdek hoe jij deze aanpak kunt inzetten om complexe vraagstukken om te buigen naar gezamenlijke ontwikkeling.
Download de methodiek Systeemdialoog
Deze publicatie is het resultaat van jarenlange samenwerking tussen Alles is Gezondheid en Hilbrand Jacobs. Alles is Gezondheid is mede-initiatiefnemer en financier van het initiatief Financieren vanuit de bedoeling, dat de aanleiding en de experimenteerplek was voor het ontwikkelen van Systeemdialogen.
Financieren vanuit de bedoeling
Dit initiatief onderzoekt de belemmeringen en ontwikkelt handvatten om de mens centraal te stellen in de zorg.
PLUK, de gids naar gezondheid
Gezond leven doen mensen zelf, op de plek waar ze wonen, werken, sporten, recreëren en leren. Daarom inspireert en activeert het Alles is Gezondheidnetwerk mensen om in hun eigen omgeving aan hun gezondheid te werken.
Brede kijk op gezondheid
Alles is Gezondheid, iPH en HANNN werken samen aan PLUK, de gids naar gezondheid. Omdat gezondheid meer is dan alleen niet ziek zijn, maar ook te maken heeft met mee kunnen doen, sociale contacten hebben en om kunnen gaan met tegenslagen, is de gids gebaseerd op het gedachtengoed Positieve Gezondheid.
Of je nu digitaal vaardig bent en zelf de vragenlijst van Positieve Gezondheid invult, of je hulp krijgt; het begint altijd met de vraag hoe het met je gaat. Wat wil je veranderen? PLUK gidst je naar mogelijkheden dichtbij jou in de buurt.
Welke vervolgstappen kun je zetten? Via de Gids kun je meedoen aan challenges waarmee je beloond wordt voor gezonde producten of diensten.
PLUK, collectieve samenwerking Hilversum
Op landgoed Zonnestraal, waar vroeger het beroemde sanatorium honderden tuberculosepatiënten onderdak bood, krijgt de Gids voor gezondheid gestalte. Sanne Kok, projectleider iPH, verbonden aan de stichting campus Zonnestraal in Hilversum: ‘met organisaties verbonden aan het landgoed en een aantal digitale partners hebben we de handen ineengeslagen. We zien omwonenden en organisaties elkaar via de Gids naar gezondheid vinden en versterken. Bekijk hier de gids van Campus Zonnestraal.
Sessie PLUK in de praktijk
Met dit platform als voorbeeld, organiseerden we tijdens het Alles is Gezondheidcongres VER-dwalen een interactieve sessie met onder meer mensen vanuit gemeenten, de GGZ, natuurorganisaties en creatieve sector. Hoe denken zij over De gids naar Gezondheid? Lees het verslag van de bijeenkomst.
Doe je mee?
Alleen samen kunnen we effectief stappen zetten naar een gezonder Nederland. We nodigen jou uit om met ons mee te denken en doen. Heb je ideeën of werk je aan een initiatief dat bij kan dragen aan PLUK? Laat het ons weten en neem contact op met Janny de Boer via Janny.de.Boer@allesisgezondheid.nl.
Blog: 'Je zit zelf achter het stuur'
Janny de Boer schreef een blog over waar de PLUK-aanpak voor haar in essentie over gaat.
Samen zinvol aan de slag via wijkcoöperaties en andere bewonerscollectieven
Gemeenschapskracht heeft de afgelopen jaren bewezen een krachtige ontwikkeling te zijn voor de samenleving en belooft minstens zoveel voor de toekomst: meer sociale samenhang, grotere betrokkenheid van bewoners met meer vrijwillige inzet, lagere zorgkosten – doordat we voor elkaar zorgen met meer veerkracht en vitaliteit – en, volgens sommigen, ook minder polarisatie. Vanuit Alles is Gezondheid werkten we daarom aan een boekje over wijkcoöperaties en andere bewonerscollectieven: Gemeenschapskrachtig, collectief ondernemen.
Dit boekje gaat over ontmoetingen tussen bewoners en de waardering van hun zelforganiserend vermogen voor een leefbare omgeving en een duurzame toekomst, vanuit gemeenschapskracht.
Vaak wordt gemeenschapskracht vertaald naar enkel het inventariseren van de behoeften van bewoners en het faciliteren van kleine bewonersinitiatieven. De échte vertaling en uitdaging liggen echter in het bevorderen van een samenleving waarin de inzet van professionals en marktpartijen verschuift naar lokaal eigenaarschap, met oprechte aandacht voor hoe mensen samen betekenisvol leren, leven, werken en wonen in hun leefomgeving. Een samenleving waarin iedereen ertoe doet en mee kan doen.
Bewoners voor lokale initiatieven
Een bewonerscollectief is een verband van bewoners dat zich inzet voor het verduurzamen van lokale initiatieven. Het richt zich op de eigen leefomgeving en gemeenschap én het realiseren van sociale, maatschappelijke en economische doelen. Lokaal eigenaarschap en collectief ondernemerschap zijn hiervoor onmisbare randvoorwaarden. Bewonerscollectieven ontstaan uit de gemeenschap en zijn er voor de gemeenschap. Wijkcoöperaties vervullen daarbij vooral een aanjagende en verbindende rol, met als doel van participatie zinvol werk te maken.
Het aantal bewonerscollectieven groeit gestaag en omvat een breed scala, van woon- en zorgcoöperaties tot voedsel- en energiecoöperaties. Ook de landelijke en regionale ondersteuning neemt toe, bijvoorbeeld door structurele financiering voor regionale participatiehubs, zorgzame buurten met wijkverpleging en de ontwikkeling van nieuwe energiesystemen.
Transformatie naar collectieve kracht
Op veel plekken zien we dus een transformatie en regeneratie plaatsvinden, waarbij het fijnmazige sociale weefsel herstelt en de collectieve kracht groeit. In al deze voorbeelden ligt de regie bij bewoners zelf. Hun persoonlijke verhalen brengen leven in wijken en buurten en versterken de gemeenschap.
In dit boekje vind je mooie en inspirerende voorbeelden van gemeenschapskracht en bewonerscollectieven. Daarnaast laten we zien hoe die inzet in zo’n gemeenschap werkt, en welke modellen erin bestaan. Waar en hoe ontmoet men elkaar? Hoe wordt informatie verspreid en wordt er onderling gecommuniceerd? En wat is de kracht van deze wijkcoöperaties?
Download ‘Gemeenschapskrachtig, collectief ondernemen’
Download het boekje nu
Dit is een samenwerking tussen SAMEN030, Health Hub Utrecht en Alles is Gezondheid.
Sociale Basisinfrastructuur in de wijk
Lees het werkboekje ‘Sociale basisinfrastructuur: voor vitale en gezonde gemeenschappen’
Bestel gratis het Doeboek Hoe Dan? van Judith Kocken en Wico Mulder
Voor alle jongeren van deze tijd schreven Judith Kocken en Wico Mulder het doeboek Hoe Dan?: omdat zorgen voor het geheel veel gezonder is. De bundel werd mede mogelijk gemaakt door Missie Mentaal en Alles is Gezondheid. ‘Zowel deze bundel als het toekomstige boek is voor iedereen die van waarde wil zijn in het leven van jongeren en jongvolwassenen. De kennis en kunde in deze bundel zijn niet alleen voor jongeren met problemen of langdurige klachten, maar voor alle jongeren. We gunnen iedere jongere een stevig fundament.’
‘Het leven heeft onvermijdelijke hobbels en bobbels. Het is juist nu belangrijk dat er nieuwe generaties ontstaan die emotioneel volwassen zijn. Dit betekent dat iedere jongere zijn of haar eigen plek weet te vinden en verantwoordelijkheid neemt ten aanzien van zichzelf, de ander en de wereld.’
Toenemend aantal jongeren dat hulp vraagt
Als kinderarts en jeugdarts Adolescenten zien Judith en Wico ieder jaar een toenemend aantal jongeren dat hulp vraagt en zich binnen het onderwijs of de reguliere gezondheidzorg (GGZ of jeugdzorg) niet gehoord of geholpen voelt. De toegenomen bureaucratie, wachtlijsten, tijdgebrek en het vasthouden aan protocollen, richtlijnen en behandelen vanuit DSM-diagnostiek, maakt het voor veel jongeren ‘onveilig’ om zich te verbinden en daadwerkelijk open te stellen en dát te delen wat echt aandacht behoeft.
‘Door onze eigen reis en vindtocht naar gezondheid en balans, hebben we als hulpverleners veel ervaring opgedaan in zowel het reguliere veld als daarbuiten. We hebben geleerd hoe je jezelf kunt helen van pijn en meer in balans kunt komen. Een holistisch mensbeeld, zienswijze en benadering staan voor ons centraal in een gezonde relatie met de kennis en kunde van de reguliere gezondheidszorg. Deze bundel is ontstaan vanuit een diep verlangen om jongeren te ondersteunen met duurzame oplossingen.’
Het Doeboek Hoe Dan?
Deze Doe Bundel bevat een bron aan inspiratie en rijkdom om je te inspireren zodat veerkracht en weerbaarheid een steeds natuurlijker onderdeel van je leven zijn. Hoe mooi zou het zijn wanneer het je lukt om grip te hebben op jezelf… dat je in staat bent om balans te behouden tussen wat je denkt en voelt in goede tijden en prettige omstandigheden en ook in minder goede tijden en uitdagende, lastige periodes. Want dat laatste ervaart ieder mens in het leven. Het gaat niet vanzelf, daar moet je wel wat voor doen… zelf, maar niet alleen. Drie gastauteurs delen in deze bundel (en zestien in het nog te verschijnen boek) met jou hun ervaringen, tips en ideeën. Het is aan jou om hieruit te kiezen wat bij je past en waarmee je aan de slag gaat. Wat heb jij nodig?
Bestel het boek gratis
Het doeboek Hoe Dan? wordt mede mogelijk gemaakt door Missie Mentaal en Alles is Gezondheid. Je kunt het gratis bestellen via de QR-code hieronder:
![]()
Over Judith Kocken
Judith Kocken, kinderarts (1968)
Judith is er om de nieuwe generatie te ondersteunen. De drijvende kracht achter wat ze doet is liefde voor mensen, een krachtig en niet te stoppen geloof in nieuwe mogelijkheden, een creatieve geest en een onverwoestbare toewijding aan co- creatie van een gezonde toekomst voor kinderen en jongeren. In haar werk als kinderarts behandelt ze kinderen, jongeren en volwassen met langdurige klachten vanuit een holistische werkwijze. Ze is initiatiefnemer van medisch specialistische praktijk Kinderbuikenco en auteur van vier boeken, waaronder Je bent je eigen medicijn, een nieuw recept van de dokter. www.kinderbuikenco.nl
Over Wico Mulder
Wico Mulder, jeugddarts Adolescenten / arts M&G (1973)
Wico Mulder (1973) is jeugdarts Adolescenten en arts Maatschappij & Gezondheid. Als netwerkadviseur Mentale Gezondheid en Welbevinden werkzaam bij Alles is Gezondheid en praktiserend vanuit zijn eigen Praktijk SALUT te Gorssel. Wico werkte 10 jaar als jeugdarts voor de GGD Amsterdam waar hij het aanbod voor Adolescenten op het MBO ontwikkelde en aan de basis stond van de website jouwggd.nl en ook meewerkte aan het introduceren opzetten van @ease inloopcentra in Nederland. Later ontwikkelde hij vanuit Alles is Gezondheid ook www.ziemijnu.nl en jongerenhulponline.nl. In 2023 verscheen mede van zijn hand het boek In Gesprek met Jongvolwassenen (Lannoo Campus). www.praktijksalut.nl
Meer info?
Bekijk hier alle informatie over de bundel en lees alvast het voorwoord van Arne Popma en Tessa Roseboom.
Missie Mentaal
Overal in het land slaan partijen de handen ineen om in projecten, netwerken en initiatieven over mentale gezondheid te agenderen en te verbeteren.
Zorgsector beter verbinden met natuur. #Hoedan?
De natuur heeft een gezondheidsbevorderende werking. Dat is inmiddels wetenschappelijk bewezen. Toch wordt ‘groen’ niet vaak ingezet om wachtlijsten in de zorgsector te verkorten of om te voorkomen dat mensen überhaupt zorg nodig hebben. Het vraagstuk hoe we de zorgsector beter kunnen verbinden met de natuur vergt een lange adem. Annette Postma, netwerkadviseur groen bij Alles is Gezondheid, neemt ons mee langs waardevolle momenten die richtingbepalend zijn voor een doelgerichte domeinoverstijgende samenwerking. #hoedan?
Annette: ‘Nu onze natuur aan biodiversiteit verliest en klimaatproblemen groter worden, nemen gezondheidsrisico’s toe. Onder de noemer Planetary Health wordt de samenhang tussen de mondiale gezondheid en de humane gezondheid onderzocht. Planetary Health onderstreept die verbondenheid, inclusief ecosystemen, biodiversiteit en klimaat en erkent dat menselijke activiteiten zoals vervuiling, klimaatverandering, ontbossing en verlies van biodiversiteit schadelijke gevolgen hebben voor natuurlijke systemen (en daarmee ook voor de menselijke gezondheid).’
Vanuit de natuursector worden de gezonde effecten van natuur breed omarmd, maar andersom is wordt aan die verbinding vanuit de zorgsector nog weinig aandacht besteed. Om de waarde van de natuur beter met meer sectoren te verbinden, is in 2023 het Collectief Natuurinclusief opgericht, waarin ook een domein gezondheid actief is. Vanuit Alles is Gezondheid zijn we daarmee een project gestart om Natuur op Recept in de eerstelijn te versnellen.
Groeiende belangstelling
‘Nu wetenschappelijk bewijs van de gezondheidsbevorderende werking van de natuur steeds meer is geleverd, zien we gelukkig wel groeiende belangstelling uit de zorgsector. Er is met name behoefte aan concrete informatie over het toepassen van de gezonde kracht van groen in de praktijk en de samenwerking die daarbij komt kijken. Om aan die behoefte te voldoen ontwikkelde Alles is Gezondheid in samenwerking met onder meer Arts en Leefstijl de Toolkit Natuur voor gezondheid en we organiseren nascholingen. Met Arts en Leefstijl, de Buitenpsychologen en regio Gooi en Vechtstreek organiseerden we een drukbezocht webinar. Ook samenwerkingen met onder meer dokter Tamara en Natuurmonumenten zorgen voor een boost in de reguliere eerstelijnszorg en de welzijnsketen.
Signaleren en verbinden
‘We zien dat de door domeinen gebruikte terminologie verschilt en ook processen wijken af. Waar de zorgsector bijvoorbeeld volgens scherpe richtlijnen werkt en wetenschappelijk onderbouwd bewijs afwacht, zitten commerciële ingenieursbureaus al lang bij gemeentelijke opdrachtgevers aan tafel om met ‘groen’ aan de slag te gaan. Dat ze daarbij niet altijd exacte wetenschappelijke cijfers gebruiken, is voor ons interessant om te zien.
Ook valt op, dat gemeenten, gebiedsontwikkelaars en commerciële partijen gezondheid wel zien als een opbrengst van natuur, maar dat ze de gezondheidssector veelal niet als partner betrekken. Wat betreft tijd en budgetten zien we eveneens verschillen. Een paar kilometer fietspad kost bijvoorbeeld al snel een miljoen euro, terwijl een huisarts een consult houdt voor € 30. En in de zorg is de doorlooptijd veel korter.’
Zorg mee in beweging
‘Omdat we nog niet van eigenaarschap kunnen spreken, moeten we de waarde van de natuur in de zorg goed blijven agenderen. Opinieleiders kunnen daarbij helpen. We werken daarom bijvoorbeeld samen met Pim Assendelft, hoogleraar preventie in de zorg en voorzitter Arts en Leefstijl en met het Nederlands Huisartsen Genootschap. Vereniging Arts en Leefstijl is een belangrijke partner en actief onderdeel van het zorgnetwerk dat zich inzet voor duurzaamheid: de Groene Zorg Alliantie. We willen zorgen voor verbinding en de zorgsector aanhaken bij de bredere beweging die al gaande is.’
Kansen
‘Inmiddels is een groep huisartsen met hun keten rond leefstijl en welzijn betrokken en de coronacrisis, klimaatcrisis en het zorginfarct zorgen voor bewustwording en kansen om werken met natuur in het kader van gezondheid te versnellen. Bovendien is kennis over de gezonde effecten van de natuur voor opdrachtgevers en ingenieursbureaus noodzakelijk, want sinds begin 2024 moeten ze werken met de Omgevingswet, waarin die verbinding wordt gelegd. Wij als gezondheidsnetwerk kunnen gemeentes en provincies helpen de juiste mensen bij elkaar te krijgen en concrete stappen te zetten.’
Behoeften
‘De beweging die we vanuit Alles is Gezondheid stimuleren groeit, mede door vruchtbare samenwerkingen en de ontwikkelde materialen van afgelopen jaren. Het onderzoek van Marleen Dekkers en haar team van Maastricht University naar de kracht van het Alles is Gezondheid-netwerk draagt hier zeker aan bij. Ook is het voor ons fijn dat ik namens het netwerk naast organisaties als het RIVM, GGD Nederland en Pharos bij de Programmacommissie aan tafel zit voor het overheidsprogramma Gezonde Leefomgeving.
Om samen de transitie naar een gezonder Nederland te versnellen, hebben we behoefte aan mensen uit de zorgsector die proactief zaken samen willen oppakken. Mensen die durven. Mede om die mensen en regionale vraagstukken uit verschillende domeinen aan elkaar te verbinden, heeft Alles is Gezondheid in het najaar 2023 de HTC Green georganiseerd.’
—— Praktijkvoorbeelden ——–
Samenstelling Top 10 Natuurinclusief bouwen
In samenwerking met het KAN Platform en Agenda Natuurinclusief en meelezers uit zowel de gezondheidssector als de bouwsector ontwikkelden we de ‘Top 10 Natuurinclusief Bouwen voor Gezonde Bewoners’. Een handreiking met informatie en maatregelen die de bouwsector bij nieuwbouw- en gebiedsontwikkelingsprojecten helpt om te werken met de natuur. Zo zie je dat samenwerking van de domeinen natuur, bouw en gezondheid iets heel concreets oplevert. Bekijk hier de handreiking.
Groene schoolpleinen voor mentale veerkracht
Voor positieve effecten van de natuur op onze mentale gezondheid is het meeste bewijs. Een concretisering hiervan is het vergroenen van schoolpleinen. Kinderen kunnen beter samenwerken, ze zijn geconcentreerder in de klas en ondernemende in hun spel. Een mooi voorbeeld van hoe gemeenten, onderwijs en de groensector samenwerken. Andere mooie voorbeelden van mentale gezondheidsbevordering via de natuur zijn de Groene GGZ via onder meer de Buiten Psychologen, IVN Natuureducatie en Nature For Health.
Actieve mobiliteit
Er gebeurt ontzettend veel op actieve mobiliteit. Net als kinderen, hebben ook werkende en forenzende en recreërende volwassenen baat bij de natuur.
- Wandelnet en de provincie Utrecht werkten samen om voor de wandel tijdens je werkdag van 2023 nieuwe weetingroutes te ontwikkelen. Belangrijk, want we zitten veel te veel en we kunnen net zo goed wandelend vergaderen. Bekijk alle weetingroutes hier.
- De outdoor Office day, een initiatief van Nature Desk biedt tips, tools en vraagt aandacht voor werken in de buitenlucht. Onder meer in Den Haag, Amsterdam en Rotterdam zijn de laatste editie veel samenwerkingen ontstaan en activiteiten ontplooid.
- Denk ook aan platform Ruimte voor lopen, waar organisaties en professionals kennis kunnen uitwisselen en kunnen samenwerken om lopen te stimuleren.
Positief Gezonde ziekenhuistuinen
Aan de hand van het ontwikkelde ‘groene’ Positieve Gezondheid-spinnenweb, is een aantal Positief Gezonde tuinen ontstaan. Bijvoorbeeld bij ziekenhuislocatie Hengelo, via een persoonlijke crowdfundingsactie en mooie samenwerking tussen oncologen, een hospitalitymanager, fysiotherapeuten, verpleegkundigen en Twente Gezond. Bij de ontwikkeling van deze ziekenhuistuin is aandacht besteed aan zingeving en kwaliteit van leven. Onder meer Barbara Koenis (ZGT Hengelo) en tuinarchitect Irma te Kiefte zijn hier mee verbonden. Meer over deze tuin, lees je hier.
TIP: Durf (door) te vragen
‘Wanneer je ergens binnen wil komen, door wil dringen en concreet iets wil ontwikkelen, is het goed om vragen te stellen en geconcentreerd te luisteren vanuit het belang van je gesprekspartner. Ik probeer altijd nieuwsgierig in de schoenen van die ander te gaan staan. Soms kun je dan je vinger op een zere plek te leggen en diep je samen uit waar de verschillen in interpretatie of drijfveren zitten. In veel gevallen wilden anderen eigenlijk ook die helderheid, maar werd er niets gezegd. Wanneer je niet weet of het denken en bedoelen van de verschillende betrokkenen op een lijn ligt is het goed zaken te benoemen. Daar komen echt de leukste dingen uit.’
Relevante links
- Bekijk onze Themapagina Natuur en Gezondheid
- Proefschrift: When in Need, Nature is There for You van Daphne Meuwese, psycholoog bij Altrecht én wetenschappelijk onderzoeker naar effecten van natuur aan de VU.
- Natuur op Recept krijgt versnelling.
- Community building: samenwerking in groene transities
- Blog over onderzoek Daphne Meuwese
- Interview wetenschapper Jolanda Maas over groene schoolpleinen.
Onderzoek ‘Financieren vanuit de bedoeling’
Hoe stel je de mens echt centraal in de zorg? Het initiatief Financieren vanuit de bedoeling onderzoekt de belemmeringen daarvoor, en ontwikkelt handvatten om de mens centraal te stellen. Transformatie vraagt namelijk dat zorg en ondersteuning aansluiten op de behoefte van mensen zelf en hun zorgzame gemeenschappen.
Het onderzoek is volop in beweging, en vindt plaats in een cyclus van inzichten verwerven, in de praktijk te doen, te leren en ontwikkelen met alle betrokkenen zelf. Alle niveaus zijn in interactie met elkaar. Van bewonersinitiatieven tot Fieldlabs, en van professionals tot lokale en landelijke systeempartijen, onderzoekers en onderwijs.
Publicatie 2024
Financieren vanuit de bedoeling is een open leer- en ontwikkelcommunity waarin mensen uit diverse sectoren van het complexe zorgstelsel samenkomen. De gezamenlijke missie is om de financiering van zorg en ondersteuning effectiever te laten functioneren, gebaseerd op de mogelijkheden van de mens en haar omgeving. Denk aan zorgzame gemeenschappen, organisaties, gemeenten, zorgverzekeraars, regionale projectleiders, ondersteuningsorganisaties en landelijke partijen, waaronder VWS, ZiN, Nza, RIVM, RVS, ZonMw, RegioPlus, Alles is Gezondheid en Health~Holland.
Lees de onderstaande publicatie voor een inkijkje in de eerste opbrengsten en reflecties op het proces.
Publicatie financieren vanuit de bedoelingPraatplaat 'Iedereen kan transformeren'
Uitdaging en spanningsveld
Het traject ‘Financieren vanuit de bedoeling’ is ontstaan uit een leergroep van 10 regio’s die werken aan de transformatie van zorg naar gezondheid. Kern van hun aanpak is dat het (potentiële) vermogen van de mens en zijn omgeving leidend is voor het professioneel handelen in gezondheid en zorg.
Maar het structureel maken van successen uit deze regio’s komt maar langzaam van de grond. Financiering is daarbij meestal de grootste belemmering. Tegelijkertijd geven systeempartijen aan dat zij graag de ontwikkeling van zorg naar gezondheid willen ondersteunen, maar dat hun instrumentarium daar nog
onvoldoende op aansluit.
Bovenstaand spanningsveld levert echter ook een kans op: kunnen we mensen uit de werelden van praktijk, beleid, financiering en onderzoek bij elkaar brengen? Zodat we samen de mogelijkheden ontdekken en de benodigde stappen kunnen zetten in de doorontwikkeling van zorg naar gezondheid?
Ontwikkeling van de lerende gemeenschap
De lerende gemeenschap over ‘Financieren vanuit de bedoeling’ is volop in ontwikkeling. Die ontwikkeling bestaat uit verschillende onderdelen:
- Werkbijeenkomsten: Diverse lagen van het systeem nemen deel aan interactieve werkconferenties.
- Workshops: Tijdens congressen en bijeenkomsten worden workshops georganiseerd, gericht op gezondheid en zorg. Kijk bijvoorbeeld naar Financiering vanuit de bedoeling – World Design Embassies 27 oktober 2023 en Congres Bouwen aan een preventie-infrastructuur|De Congreszaak op 7 december 2023.
- Artikelen en Publicaties: Kennis wordt verspreid via de ontwikkeling van artikelen en publicaties.
- Samenwerking met Regio’s: De lerende gemeenschap breidt uit door samenwerking met verschillende regio’s.
- LinkedIn Community: Een digitale ontmoetingsplek is opgezet om de gemeenschap te versterken en te verbinden. Financieren vanuit de bedoeling | Groepen | LinkedIn
Meedoen?
Financieren vanuit de bedoeling is een open leergemeenschap. Je bent van harte welkom. Je kunt ons volgen en zelf onderwerpen inbrengen in onze LinkedIn-groep. Je kunt ook contact opnemen met de initiatiefnemer en trekker: Hilbrand Jacobs | info@hilbrandjacobs.nl | 06 1343 4403
Boekje 'Sociale basis-infrastructuur'
Bewoners willen steeds vaker zelf een bijdrage leveren aan gezondheid in hun buurt, dorp of wijk. Hoe verbinden we al die partijen in de directe leefomgeving van mensen?
Samen (net)werken 1: netwerkopbouw
Publiek-private netwerken zijn een groeiende vorm van horizontale organisatie. Een vorm die past in een samenleving die flexibiliteit en snelheid vraagt, waar online dialogen plaatsvinden en waar delen het nieuwe hebben is
Om van opgedane leerervaringen van netwerken in en rond het Alles is Gezondheidsnetwerk de vruchten te plukken, zetten we inzichten en bouwstenen op een rij. We gaan hierbij uit van niet vrijblijvende, doelgerichte samenwerking tussen publieke en private partijen vanuit diverse domeinen en disciplines. Het liefst in samenspraak met inwoners en/of burgerinitiatieven.
BOUWSTENEN FASE 1
De geboorte van een publiek- private samenwerking
- Urgent maatschappelijk issue
Zorg dat je gemeenschappelijke doel een oplossing is voor een issue dat leeft in de samenleving, een kwestie die urgent is. Dan is er energie, beweging en aandacht. Denk aan Alliantie Kinderarmoede, Een tegen Eenzaamheid en Alliantie Nederland Rookvrije generatie. - Kernteam
Stel een kernteam samen, maak daarbij gebruik van aanwezige competenties. Denk daarbij aan strateeg, verkenner, ontwikkelaar en procesmanager. Lees de whitepaper over posities alliantiemanagers (Kaats en de Joode). - Lange adem
Start met drie of vier kernpartners (met goede naam en groot netwerk). Zorg dat een van partijen (financieel) een lange adem heeft, zodat je continuïteit kunt waarborgen. - Maak een MINDMAP, zie ook de Prezi Verandertheorie
- In dialoog
Organiseer een of meer ‘expertmeetings’ om de belofte of ambitie te formuleren. Ga de dialoog aan met de mensen om wie het draait, zie bijvoorbeeld visual Expertmeeting mentale gezondheid, voorbeeld Proeftuin Ruwaard in Oss, boekje sociale basisinfrastructuur. - Zorg dat je als partner zo samenwerkingsvaardig mogelijk bent. Zorg voor een mentaliteit die gericht is op verbinden en zie samenwerking als leerproces. Leer van de whitepaper samenwerking van Common Eye.
- Routekaart
Schrijf een plan waarmee je verandering omarmt. Een plan met heldere, concrete afspraken over doelen, investering in middelen, tijd, verantwoording, aansprakelijkheid, opbrengsten, toetreding nieuwe partijen, etc. Zie de routekaart van de Alliantie Nederland Rookvrij. Of het Jaarrapport 2018/2019 van Stichting The Model’s Health Pledge. - Kleine stappen
Spreek een eerste deelproject af, kijk hoe jullie samen kunnen groeien. Samen een tool, dienst of product ontwikkelen zorgt voor versnelling en relevantie. Zie Publieksacademies en Groen voor gezond Beleid - Zichtbaarheid
Wil je groeien, een beweging vormen, zorg dan voor herkenbaarheid (logo) en vindbaarheid (website). En maak het makkelijk om aan te sluiten (aanmeldknop). Zie alliantiekinderarmoede.nl Missie Mentaal- Tip: Zorg via externe communicatie en pr voor draagkracht, loyaliteit en een groter bereik. Zie bijvoorbeeld een van de artikelen over lancering Alliantie Kinderarmoede, The Models Health Pledge via RTL Boulevart. Denk ook aan bekende ambassadeurs zoals ingezet bij Stoptober.
8-luik
Relevante informatie? Download het complete 8-luik ‘Samen publiek-privaat (net)werken #Hoedan?’
Fase 2. Ontwikkeling en groei
Na de handtekening gaat het om structureel samenwerken. Inhoudelijk en procesmatig.
Fase 3. Duurzame impact
Hoe implementeren we kansrijke initiatieven duurzaam in de samenleving?

