Samenwerken aan groen en gezondheid: praktische tools voor reflectie en gesprek

We deelden eerder het essay Natuur, gezondheid en zorgkosten: een logisch trio? van Annette Postma. Daarin onderzoekt zij waarom de stap van groen naar gezondheid en vervolgens naar minder zorggebruik en zorgkosten minder vanzelfsprekend is dan soms wordt gedacht. Nu volgt het praktische vervolg: een interactieve dialoogpaper en reflectiekaarten waarmee je die vragen in je eigen werk kunt onderzoeken en bespreken.

Professionals uit de domeinen Gezondheid, Groen en Stedelijke gebiedsontwikkeling werken steeds vaker aan dezelfde maatschappelijke opgaven. Woningbouw, klimaatadaptatie, biodiversiteit, leefbaarheid en gezondheid komen in projecten bij elkaar. Toch betekent een gedeelde ambitie niet automatisch dat iedereen hetzelfde bedoelt met begrippen als gezondheid, bewijs, effect, gebruik of waarde.

Niet iedereen bedoelt hetzelfde met begrippen als gezondheid, bewijs, effect, gebruik of waarde.

Juist daar kunnen deze twee nieuwe tools helpen. Niet door verschillen tussen vakgebieden weg te poetsen, maar door ze zichtbaar te maken. Die verschillen zie je terug in heel concrete vragen: welk effect streven we na, voor welke doelgroep, hoe goed willen we het verwachte effect kunnen onderbouwen en welke expertise moet wanneer aan tafel zitten?

Voor wie zijn de tools bedoeld?

De reflectiekaarten en interactieve dialoogpaper zijn vooral bedoeld voor professionals die werken op het snijvlak van Gezondheid, Groen en Stedelijke gebiedsontwikkeling. Denk aan mensen die werken aan een groene en gezonde leefomgeving en zich bezighouden met beleid, ontwerp, gebiedsontwikkeling, ecologie, publieke gezondheid, zorg, onderzoek of financiering.

De tools zijn vooral bruikbaar wanneer gezondheid een rol krijgt in een groen- of gebiedsontwikkelingsproject.

Je kunt de tools zelfstandig gebruiken om je eigen project, aannames en keuzes tegen het licht te houden. Maar de tools zijn ook bedoeld als hulpmiddel bij gesprekken met anderen. Bijvoorbeeld tijdens de start van een project, ontwerpsessie of gesprek over onderbouwing en financiering.

Interactieve dialoogpaper: waar kijken we verschillend naar?

De interactieve dialoogpaper laat zien hoe professionals vanuit verschillende verantwoordelijkheden naar dezelfde opgave kijken. Waar de één bijvoorbeeld vooral kijkt naar ecologische kwaliteit, uitvoerbaarheid of financiering, vraagt een gezondheidsprofessional eerder welke doelgroep wordt bereikt, via welk mechanisme en welk gezondheidseffect kan worden verwacht.

Welke stappen zijn nodig om van een vergroeningsmaatregel tot een bepaald gezondheidseffect te komen? Moeten mensen het groen daadwerkelijk gebruiken? Welke aannames zijn voldoende onderbouwd en welke nog niet? En als je een uitspraak doet over bijvoorbeeld zorggebruik of maatschappelijke waarde: zijn dan ook de tussenliggende stappen aannemelijk gemaakt? De interactieve onderdelen in de paper helpen om zulke vragen in je eigen project of casus te beantwoorden.

Met reflectiestops, perspectiefwissels en checks helpt de paper je om stap voor stap te onderzoeken waar je redenering op aannames leunt, welke schakels goed zijn onderbouwd en waar nog vragen of onzekerheden zitten.

Reflectiekaarten: aannames snel boven tafel

De reflectiekaarten helpen om snel te weten te komen welke aannames, verwachtingen of verschillen in perspectief een rol spelen in een project of samenwerking. Elke kaart begint met een herkenbare stelling. Achterop lees je waar de aanname kan schuren, hoe je een stap verder kunt komen en welke vraag je jezelf of elkaar kunt stellen.

De onderwerpen lopen uiteen van verschillende professionele logica’s en het tijdig betrekken van gezondheidsexpertise tot daadwerkelijk gebruik van groen, de effectketen, verschillen tussen doelgroepen en omgaan met onzekerheid. Je kunt de kaarten alleen gebruiken ter voorbereiding op een besluit of overleg, maar ook met collega’s of samenwerkingspartners. Eén kaart kan al genoeg zijn om een aanname zichtbaar te maken en het gesprek constructiever te voeren.

Waar kijken we eigenlijk anders naar, en wat betekent dat voor de keuze die we moeten maken?

Verschillen benutten in plaats van gladstrijken

Goede samenwerking betekent niet dat alle disciplines hetzelfde gaan denken. Samenwerking wordt sterker als zichtbaar is welke vraag ieder domein probeert te beantwoorden, welke vakkennis daarbij hoort en welk risico of welke onzekerheid buiten beeld blijft.

De dialoogpaper helpt je stap voor stap te onderzoeken hoe een redenering van groen naar gezondheid en maatschappelijke waarde is opgebouwd, en waar de perspectieven van de drie domeinen daarin verschillen. De reflectiekaarten pakken herkenbare aannames uit die samenwerking één voor één beet, zodat je daarop gericht kunt reflecteren.

Gebruik de dialoogpaper en kaarten afzonderlijk of naast elkaar, individueel of in een projectteam. Niet om alle verschillen op te lossen, maar om ze eerder te herkennen en betere gezamenlijke keuzes te maken.

De tools zijn ontwikkeld door Alles is Gezondheid en Gezond & Groen. De illustratie is gemaakt door Johan Moorman.