Maak mentale gezondheid van ons allemaal
Mentale gezondheid wordt vaak benaderd als iets persoonlijks: beter slapen, meer bewegen, hulp zoeken. Maar mentaal welzijn ontstaat niet alleen in het hoofd van een individu. Het wordt beïnvloed door de omgeving waarin we leven, werken en leren. De echte vraag is daarom: hoe maken we mentale gezondheid tot een gezamenlijke verantwoordelijkheid? Een reflectiesessie met jongeren als volwaardige gesprekspartners, professionals en beleidsmakers leverde hiervoor scherpe inzichten op. De bijeenkomst is georganiseerd door Missie Mentaal, onderdeel van Alles is Gezondheid.
Van individuele last naar gezamenlijke opdracht
Wie mentale gezondheid wil versterken, moet verder kijken dan individuele oplossingen. Dat was de belangrijkste les van de sessie. Prestatiedruk, sociale uitsluiting en ongelijkheid zijn geen persoonlijke tekortkomingen, maar collectieve patronen. Niet alleen beleidsmakers, maar ook jongeren, ouders en bedrijven zijn onderdeel van het systeem dat we samen willen veranderen. We zijn bondgenoten.
Inzicht: Mentale gezondheid groeit in relaties en gemeenschappen. Samengevat: “IK + JIJ = WIJ”.
Een van de sessies met jongeren, professionals en beleidsmakers.
Jongeren serieus nemen
Veel jongeren kampen met mentale problemen. Dus praten over mentale gezondheid is pas echt zinvol als zij aan tafel zitten. Niet als inbrengers van ervaringsverhalen voor de vorm, maar als gelijkwaardige gesprekspartners. Veel initiatieven gaan over jongeren, maar zijn niet met jongeren tot stand gekomen.
Inzicht: Echte collectieve verantwoordelijkheid betekent jongeren structureel laten meedenken, meebeslissen en mee-ontwikkelen. Jongerenparticipatie is geen vinkje op een projectplan, maar een proces waarin hun stem richting geeft aan beleid en praktijk.
Kwetsbaarheid als bron van verbinding
Jongeren en professionals die aanwezig waren bij de sessie vertelden hoe moeilijk het is om kwetsbaar te zijn in een samenleving die succes centraal stelt. Fouten voelen al snel als persoonlijk falen. Jongeren vertelden hoe groot de druk is om altijd te presteren. Professionals erkenden dat ze die druk soms onbedoeld versterken. In een eerlijke dialoog delen waar iedereen mee worstelt, werkte bevrijdend en verbindend.
Inzicht: Als we willen dat mensen mentaal veerkrachtiger worden, moeten we een cultuur nastreven waarin struikelen normaal is en opstaan vanzelfsprekend.
Wat betekent verantwoordelijkheid nemen?
Collectieve verantwoordelijkheid vraagt drie dingen:
- Bewustzijn: zien hoe ons gedrag invloed heeft op anderen. Verhogen we de druk of bieden we anderen veiligheid?
- Houding: stigma’s doorbreken en openheid stimuleren. Erkennen en benadrukken dat mentaal welzijn een kernwaarde is.
- Actie: structuren aanpassen die druk of uitsluiting veroorzaken. Minder prestatiedruk (succes herdefiniëren), meer inclusie, tijd en aandacht voor echte ontmoeting.
Inzicht: Laten we mentale gezondheid niet pas belangrijk vinden als iemand uitvalt, maar preventief ruimte maken voor welzijn. Niet nog meer regels en protocollen, maar écht luisteren naar wat jongeren, medewerkers en inwoners nodig hebben: de menselijke maat. Mentale gezondheid gaat over leren leven, omgaan met emoties en zingeving.
Van inzicht naar praktijk
Overal ontstaan al voorbeelden die laten zien dat het kan: scholen die welzijn net zo belangrijk maken als cijfers, werkgevers die sociale veiligheid centraal zetten, buurten die investeren in ontmoeting en gemeenschapszin. Deze initiatieven verbinden bottom-up energie met steun van bovenaf. Iedereen kan vandaag beginnen met deze vragen:
- Hoe draag ik zelf bij aan een veilige en inclusieve omgeving?
- Wat kan ik zelf in mijn team of organisatie anders doen?
- Hoe kan ik iemand anders concreet steunen?
Een uitnodiging aan het netwerk
Mentale gezondheid een collectief onderdeel maken van de samenleving, begint met kleine, praktische stappen. We nodigen jullie daarom uit om ervaringen, aanpakken en instrumenten te delen. Zo bouwen we samen aan een omgeving waarin mentaal welzijn vanzelfsprekend is en kwetsbaarheid verbindt.
Ben je bijvoorbeeld een beleidsmaker, zorgverzekeraars, huisarts, leerling of onderwijsprofessional en heb jij een aanpak of praktijkvoorbeeld dat werkt in jouw regio of organisatie? Laat het ons weten!
Lees meer over de reflectiesessie op de website van Missie Mentaal.