[English version below]

In Nederland praten we al jaren over preventie, over een gezonde leefstijl en natuurlijk over het terugdringen van zorgkosten. Maar ondertussen blijven we gezondheid vaak benaderen vanuit het zorgsysteem. We investeren vooral in gezondheid wanneer mensen al klachten hebben. Finland kiest een andere route, met natuur in de hoofdrol. We gingen in gesprek met Marja Järvenpää (Sitra, het Finse Innovatiefonds) en Sara Malve-Ahlroth (Finnish Institute of Occupational Health) over de vraag hoe natuur een structurele plek kan krijgen in gezondheid, zorg, werk en leefomgeving.

Dit jaar ging in Finland het tienjarige programma Health from Nature van start. Volgens de initiatiefnemers gaat het om het eerste nationale programma ter wereld dat natuur expliciet benadert als onderdeel van volksgezondheid.

De gezondheidswaarde van natuur blijft onderbenut

Net als Nederland kampt Finland met een groeiend aantal mensen met mentale gezondheidsproblemen, terwijl de bevolking tegelijkertijd vergrijst en de druk op het zorgstelsel toeneemt. Daar komen nog andere uitdagingen bij, zoals obesitas en een toenemend gebrek aan beweging, die de samenleving jaarlijks miljarden euro’s kosten. Volgens Järvenpää is het daarom tijd om anders naar gezondheid te kijken.

“Veel mensen gebruiken natuur al intuïtief wanneer ze stress ervaren of behoefte hebben aan rust. Maar in de systemen en structuren van de samenleving, zoals de gezondheidszorg, ruimtelijke ordening of op werkplekken, zie je die gezondheidswaarde van natuur nog veel te weinig terug.” – Marja Järvenpää

Dat is precies wat de mensen en organisaties achter het Health from Nature-programma willen veranderen.

Wetenschappelijk bewijs als basis

Het programma Health from Nature bouwt voort op jarenlang wetenschappelijk onderzoek naar de relatie tussen natuur en gezondheid. Uit studies blijkt onder meer dat toegang tot natuur stress vermindert, bescherming kan bieden tegen depressie, beweging stimuleert en samenhangt met een lager risico op obesitas en type 2-diabetes. Ook zijn er aanwijzingen dat regelmatig contact met natuurlijke micro-organismen het immuunsysteem ondersteunt. Natuur kan zelfs geheugenproblemen bij ouderen verminderen.

Als de gezondheidsvoordelen van natuur zo overtuigend zijn, waarom maken we daar dan nog zo weinig gebruik van in beleid en praktijk? Die vraag leidde eerst tot een onderzoeksrapport over de gezondheids- en economische waarde van natuur en vervolgens tot het nationale programma Health from Nature.

Natuur als vanzelfsprekendheid

Misschien wel het meest interessante onderdeel van de Finse aanpak is dat de verantwoordelijkheid niet uitsluitend bij burgers wordt gelegd. Veel gezondheidsbeleid draait om gedragsverandering – mensen moeten gezonder eten, meer bewegen en vaker naar buiten gaan. Het Finse programma kiest bewust voor een andere benadering. Tijdens het gesprek verwoordde Järvenpää het treffend:

“Mensen zouden vanzelf in aanraking moeten komen met de gezondheidsvoordelen van natuur.” – Marja Järvenpää

De vraag is dus vooral hoe we scholen, buurten, werkplekken en zorginstellingen zo ontwerpen dat contact met natuur een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven wordt.

Een pijnlijk voorbeeld van hoe het niet moet, zijn de versteende school- en speelomgevingen voor kinderen. Volgens Järvenpää zijn schoolpleinen vaak met asfalt bedekt en zijn er veel kinderdagverblijven en speeltuinen met speelplekken die met rubber bedekt zijn. Terwijl onderzoek juist overtuigend laat zien dat een groene leefomgeving rond huis en school samenhangt met betere mentale gezondheid op latere leeftijd. Als we weten dat natuur goed is voor kinderen, waarom ontwerpen we hun dagelijkse omgeving dan zo vaak zonder natuur?

Hetzelfde geldt voor de omgeving waarin we werken. Volgens Malve-Ahlroth zijn er veel oplossingen voor handen. Wandeloverleggen, buiten werken, groene pauzes, natuurlijke werkplekken… De uitdaging zit volgens haar ergens anders: hoe maak je dit onderdeel van de dagelijkse praktijk en van de structuur en cultuur van organisaties? Daar ligt ook een verantwoordelijkheid voor werkgevers.

Bottom-up verandering

Het Finse programma is niet ontstaan vanuit een regeringsbesluit. Het initiatief kwam van onderzoekers, kennisinstituten, zorgorganisaties, patiëntenorganisaties en andere maatschappelijke partijen die dezelfde wetenschappelijke inzichten zagen en vonden dat die meer aandacht verdienden. Inmiddels werken tientallen organisaties samen, waaronder het Finse Instituut voor Gezondheid en Welzijn, het Finse Instituut voor Arbeidsgezondheid, het Finse Milieu-instituut, de Vereniging van Finse Steden en Gemeenten, zorgverleners en Parks & Wildlife Finland.

Systeemverandering begint niet bij één organisatie of beleidsdomein, maar bij partijen die bereid zijn over hun eigen grenzen heen samen te werken.

Wat kunnen wij van de Finnen leren?

De belangrijkste les uit Finland gaat misschien niet eens over natuur, maar over de manier waarop we naar gezondheid kijken. In Nederland verdelen we gezondheid vaak over verschillende domeinen. Natuur valt onder natuurbeleid, bewegen onder sport, mentale gezondheid onder de GGZ en hittestress onder klimaatadaptatie. Het Health from Nature-programma probeert die werelden juist met elkaar te verbinden.

Niet door natuur als oplossing voor alles te presenteren, maar door een andere vraag te stellen. Niet: hoe krijgen we mensen zover dat ze gezonder gaan leven? Maar: hoe richten we onze samenleving zo in dat gezonde keuzes vanzelfsprekender worden? Dat vraagt om groene schoolpleinen, om buurten waar natuur dichtbij is en om zorginstellingen die bewoners naar de buitenlucht brengen. Maar ook om werkgevers die ruimte maken voor herstel tijdens de werkdag en om beleidsmakers die gezondheid meewegen in ruimtelijke keuzes.

De Finnen zijn nog maar net begonnen. Het programma loopt tot 2035 en veel van de ambities moeten zich in de praktijk nog bewijzen. Maar de onderliggende gedachte is relevant voor elk land dat worstelt met stijgende zorgkosten, mentale gezondheidsproblemen en een vergrijzende bevolking: gezondheid ontstaat niet in de eerste plaats in het zorgstelsel, maar in de omgeving waarin mensen elke dag wonen, leren, werken en leven.

Nature: Finland’s route to better health

In the Netherlands, we have been talking about prevention, healthy lifestyles and rising healthcare costs for years. Yet we still tend to approach health mainly through the healthcare system. We invest in health primarily when people are already experiencing problems. Finland is taking a different route, with nature playing a central role. We spoke with Marja Järvenpää (Sitra, the Finnish Innovation Fund) and Sara Malve-Ahlroth (Finnish Institute of Occupational Health) about how nature can become a structural part of health, healthcare, work and the living environment.

This year, a group of Finnish organisations launched the ten-year Health from Nature programme. According to its initiators, it is the first national programme in the world to explicitly position nature as part of public health.

The health benefits of nature remain underused

Like the Netherlands, Finland is facing a growing number of people struggling with mental health problems, while the population is ageing and pressure on the healthcare system continues to increase. Other challenges, such as obesity and physical inactivity, also cost society billions of euros each year. According to Järvenpää, this is why it is time to look at health differently.

“People were already aware of the health benefits of nature and that they are not utilised that much. Of course, many of us take advantage of nature’s health benefits in our everyday lives, but if you look at the structures of society, like the healthcare system or land use planning, you can hardly see them there.”
– Marja Järvenpää

That is precisely what people and organisations behind the Health from Nature programme want to change.

Scientific evidence as a foundation

The Health from Nature programme builds on years of scientific research into the relationship between nature and health. Studies show that access to nature reduces stress, may help protect against depression, encourages physical activity and is associated with a lower risk of obesity and type 2 diabetes. There are also indications that regular exposure to natural microbes can support the immune system. Nature may even help reduce symptoms among older adults experiencing memory problems.

If the health benefits of nature are so compelling, why are they still so rarely reflected in policy and practice? That question first led to a research report on the health and economic value of nature and later to the national Health from Nature programme.

Making nature a natural part of everyday life

Perhaps the most interesting aspect of the Finnish approach is that responsibility is not placed primarily on individuals. Many public health strategies focus on behaviour change. People are expected to eat healthier, exercise more and spend more time outdoors. The Finnish programme deliberately takes a different approach. During our conversation, Järvenpää put it this way:

“People should be exposed to nature’s positive health effects without even noticing it.” – Marja Järvenpää

The question, then, is how we design schools, neighbourhoods, workplaces and care facilities in ways that make contact with nature a natural part of everyday life.

One painful example of how things often work today can be found in the yards of daycare centres and schools. According to Järvenpää, school yards are often covered by asphalt and there are many daycare centres and playgrounds with rubber-covered yards. Yet research increasingly shows that growing up in a greener environment is associated with better mental health later in life. If we know nature is good for children, why do we so often design their daily environment without it?

The same applies to the places where we work. According to Malve-Ahlroth, there is no shortage of solutions. Walking meetings, outdoor working, green breaks and nature-rich workplaces already exist. The real challenge lies elsewhere: how do we make these practices part of everyday routines and organisational culture? That is where employers have an important role to play.

Bottom-up change

The Finnish programme did not emerge from a government decree. It was initiated by researchers, research institutes, patient and healthcare associations, and other societal actors who recognised the same scientific evidence and believed it deserved greater attention. Today, multiple organisations are involved, including the Finnish Institute for Health and Welfare, the Finnish Institute of Occupational Health, the Finnish Environment Institute, the Association of Finnish Cities and Municipalities, healthcare providers, as well as Parks & Wildlife Finland.

Systemic change does not start with a single organisation or policy domain. It starts when different actors are willing to look beyond their own boundaries and work together.

What can we learn from the Finns?

The most important lesson from Finland may not even be about nature. It may be about the way we think about health. In the Netherlands, health is often divided into separate policy domains. Nature belongs to environmental policy, physical activity to sport, mental health to healthcare and heat stress to climate adaptation. Health from Nature programme is trying to connect those worlds.

Not by presenting nature as a solution to everything, but by asking a different question. Instead of asking how we can persuade people to live healthier lives, the Finns ask: how can we organise society in ways that make healthy choices easier and more natural? That means greener schoolyards, neighbourhoods with easy access to nature and care facilities that encourage residents to spend more time outdoors. It also means employers creating opportunities for recovery during the working day and policymakers taking health into account when making spatial planning decisions.

The Finns have only just begun. The programme runs until 2035 and many of its ambitions still need to prove themselves in practice. Yet the underlying idea is relevant for any country struggling with rising healthcare costs, mental health challenges and an ageing population: health does not primarily originate within the healthcare system. It is shaped by the environments in which people live, learn, work and grow older every day.

11 June 2026: Outdoor Office Day
Our conversation with the Finnish experts was made possible by Ioana Biris of Nature Desks, founder of Outdoor Office Day. She sees many connections between the Finnish approach and the international movement that promotes greater contact with nature during the working day. The goal is not simply to encourage people to work outdoors for one day each year. Rather, it is to inspire organisations to reflect on a fundamental question: how can nature, movement and recovery become a more natural part of everyday working life? More information: Outdoor Office Day

Nature Workdays / Luontotyöpäivä
Also take a look at the website of Meijän Polku, who have been dedicated to the well-being of people for over 30 years, based on nature, movement, rest, and community. Among other things, with their own Outdoor Office Day.