Wat is positieve gezondheid?

Machteld Huber introduceerde het concept positieve gezondheid in Nederland in 2012. In dit concept wordt gezondheid niet meer gezien als de af- of aanwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. In deze visie is gezondheid niet langer meer strikt het domein van de zorgprofessionals, maar van ons allemaal. Het gaat immers om het vermogen om met veranderende omstandigheden om te kunnen gaan. Daarmee biedt dit nieuwe gezondheidsconcept een alternatief voor de definitie van de World Health Organisation (WHO).

Zes dimensies van gezondheid:

Huber onderscheidt in haar concept zes gezondheidsdimensies om het ‘gezondheidswelzijn’ te meten:

  • lichaamsfuncties:
    medische feiten, medische waarnemingen, fysiek functioneren, klachten en pijn, energie
  • mentale functies en -beleving:
    cognitief functioneren, emotionele toestand, eigenwaarde/zelfrespect, gevoel controle te hebben, zelfmanagement en eigen regie, veerkracht
  • spiritueel/existentiële dimensie:
    zingeving/meaningfulness, doelen/idealen nastreven, toekomstperspectief, acceptatie
  • kwaliteit van leven:
    kwaliteit van leven/welbevinden, geluk beleven, genieten, ervaren gezondheid, lekker in je vel zitten, levenslust, balans
  • sociaal maatschappelijke participatie:
    sociale en communicatieve vaardigheden, betekenisvolle relaties, sociale contacten, geaccepteerd worden, maatschappelijke betrokkenheid, betekenisvol werk
  • dagelijks functioneren:
    basis Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen (ADL), instrumentele ADL, werkvermogen, health literacy.
     

Spindiagram positieve gezondheid

Wat biedt positieve gezondheid het werkveld?

Kansen

  • De mens staat centraal.
  • Het concept benadrukt het ‘potentieel’, niet wat er niet meer gaat.
  • De focus op ‘gezondheid’ in plaats van op ziekte helpt beleidsmakers en politici anders te denken en het aanbod beter aan te laten sluiten bij de vraag.

Uitdagingen

  • Meetbaar maken positieve gezondheid.
  • De complexiteit van het brede begrip hanteerbaar maken.

Positieve gezondheid in perspectief

Naast de potentie van het concept plaatsen professionals het concept positieve gezondheid ook in perspectief. Bijvoorbeeld:

  • Gezondheid is een middel opdat iemand zijn/haar ding kan doen en geen doel op zich.
  • Waar blijft ziekte in het concept positieve gezondheid?
  • Is het wel voor iedereen haalbaar?
  • Is het concept wel zo vernieuwend in de publieke gezondheidszorg?

Inspirerende voorbeelden van positieve gezondheid in de praktijk

Kijk op Positieve gezondheid in de praktijk voor enkele inspirerende voorbeelden voor verschillende werkvelden zoals school, werk, wijk en zorg.